Deepfake, hack nick, lừa tiền qua mạng: Một hành vi – Hai tội danh? Xử lý sao cho đúng luật?

Đánh giá bài viết

Trong thời gian gần đây, hàng loạt vụ án lợi dụng công nghệ cao để lừa đảo qua mạng đã gây rúng động dư luận: từ việc hack tài khoản Facebook để vay tiền, giả mạo hình ảnh người thân bằng công nghệ deepfake để lừa chuyển khoản, cho đến việc phát tán clip bịa đặt nhằm hạ uy tín cá nhân. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại tài sản mà còn xâm hại nghiêm trọng đến uy tín, danh dự và trật tự an toàn mạng. Đây là bối cảnh đặt ra yêu cầu cấp thiết phải làm rõ ranh giới giữa các tội danh liên quan trong Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), đặc biệt là giữa Điều 174 – Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Điều 288 – Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.

Khái quát về quy định pháp luật

Điều 288 – Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông:

Người nào đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái pháp luật hoặc sử dụng thông tin đó để:

– Xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội;

– Xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác;

– Gây hoang mang dư luận;

– Hoặc gây thiệt hại khác nghiêm trọng đến xã hội;

… thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288. Mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 7 năm tù.

Điều 174 – Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác – dù thực hiện trực tiếp hay qua mạng sẽ bị truy cứu theo Điều 174. Hình phạt nặng nhất lên đến tù chung thân nếu chiếm đoạt trên 500 triệu đồng hoặc có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng.

Sự giao thoa và khó khăn khi áp dụng pháp luật

Trong thực tế, rất nhiều hành vi phạm tội hiện nay vừa có dấu hiệu phạm tội thuộc Điều 288, vừa có dấu hiệu phạm tội thuộc Điều 174, ví dụ cụ thể như:

– Trường hợp 1: Đối tượng hack tài khoản Facebook/Zalo, giả danh nạn nhân để nhắn tin “vay tiền gấp”, sau đó chiếm đoạt tiền người thân chuyển khoản. Trong trường hợp này, đều thỏa mãn dấu hiện cơ bản cả Điều 288 và Điều 174.

– Trường hợp 2: Dùng deepfake tạo video giả mạo lãnh đạo doanh nghiệp đưa thông tin sai lệch lên mạng để gây mất uy tín. Mặc dù chưa chiếm đoạt tài sản, nhưng vẫn có thể bị xử lý theo Điều 288.

– Trường hợp 3: Mạo danh nhân vật nổi tiếng quảng cáo thuốc giả, thực phẩm chức năng trên nền tảng TikTok/YouTube. Vừa có dấu hiệu gian dối chiếm đoạt tiền, vừa sử dụng thông tin sai lệch trên mạng.

Do đó, vấn đề được đặt ra cho các cơ quan tiến hành tố tụng là xác định tội danh chính như thế nào? Có nên xử lý đồng thời hai tội? Hay chỉ áp dụng một trong hai tội?

Phân biệt Điều 288 và Điều 174 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

Tiêu chí	Điều 174: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản	Điều 288: Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng
Mục đích	Chiếm đoạt tài sản	Gây ảnh hưởng tiêu cực qua thông tin
Hình thức	Gian dối (qua lời nói, hình ảnh, tin nhắn, …)	Đăng tải/sử dụng thông tin trái phép trên nền tảng mạng
Hậu quả	Thiệt hại về tài sản	Thiệt hại về danh dự, trật tự công cộng hoặc lợi ích xã hội
Yếu tố công nghệ	Mạng chỉ là phương tiện hỗ trợ	Mạng là đối tượng tác động chính

Kết luận

Việc phân định ranh giới giữa các tội danh không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc trong hoạt động tố tụng. Qua phân tích, có thể rút ra một số nguyên tắc xác định như sau:

Thứ nhất, đối với những hành vi mà mục đích chủ yếu là nhằm chiếm đoạt tài sản người khác, dù thông qua mạng xã hội hay bất kỳ phương tiện điện tử nào, thì áp dụng Điều 174 Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, là phương án phù hợp và chính xác về mặt pháp lý.

Thứ hai, nếu hành vi không nhằm chiếm đoạt tài sản mà chỉ dừng lại ở việc sử dụng hoặc lan truyền thông tin trái phép, gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự xã hội, đạo đức, hoặc danh dự cá nhân, thì cần thiết phải xử lý theo Điều 288 để bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung.

Cuối cùng, trong một số trường hợp có sự kết hợp giữa hai dạng hành vi nêu trên, việc xem xét xử lý cả hai tội danh là hoàn toàn có cơ sở, với điều kiện mỗi hành vi có hậu quả độc lập và thỏa mãn các yếu tố cấu thành riêng biệt theo quy định của pháp luật.

Xác định đúng bản chất hành vi và lựa chọn điều luật phù hợp sẽ là tiền đề cho việc áp dụng pháp luật công bằng, thống nhất và hiệu quả trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng phức tạp và tinh vi.

Nếu bạn hoặc người thân đang là nạn nhân của chiêu thức lừa đảo này hãy liên hệ cho chúng tôi đề được tư vấn kỹ hơn và có hướng giải quyết tốt nhất.

LUẬTSƯ.NET CHUYÊN TƯ VẤN VÀ CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Địa chỉ, số điện thoại Luật sư giỏi TP.HCM

Nếu bạn cần hỗ trợ trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng cho vay tài sản, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp.

LUẬTSƯ.NET – LUẬT SƯ GIỎI TP.HCM

📞 Số điện thoại: 0364919191 – 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 11 Đường Số 7, KDC CityLand Park Hills, Phường 10, Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

“Chọn chúng tôi, chọn giải pháp pháp lý hiệu quả nhất!”

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Chúng tôi đã xử lý thành công hàng trăm vụ tranh chấp nợ khó đòi, từ cá nhân đến doanh nghiệp.
Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

Đăng ký thành lập doanh nghiệp trọn gói giá rẻ chỉ 599k: https://dangkykinhdoanh.top/

Xem thêm:

“Việc Nhẹ Lương Cao” Trên Mạng: Nhận Diện Lừa Đảo và Quy Trình Tố Giác Hiệu Quả

LẠM DỤNG TÍN NHIỆM HAY LỪA ĐẢO-KHÓ KHĂN TRONG THỰC TIỄN XÉT XỬ

Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lừa đảo online(Mở trong cửa số mới)

Lật tẩy các chiêu trò lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Cảnh báo và phòng ngừa