Người nổi tiếng tung tin giả: Có thể bị xử lý hình sự đến mức nào?

1. Khi người nổi tiếng tung tin giả: Đừng nghĩ chỉ là “vô tình”

Trong kỷ nguyên mạng xã hội, những người nổi tiếng hay KOLs (người có ảnh hưởng) không chỉ đơn thuần là người giải trí hay đại diện thương hiệu, mà còn là “người đưa tin” có sức lan tỏa lớn. Tuy nhiên, thời gian qua, không ít KOLs đã chia sẻ, thậm chí cố ý đăng tải thông tin sai sự thật như: ngân hàng phá sản, thuốc trị bệnh “thần kỳ”, dự án đầu tư tài chính “siêu lợi nhuận” nhưng thực chất là lừa đảo. Dù hành vi đó chỉ là “chia sẻ lại” hay xuất phát từ mục đích “câu view”, thì hậu quả vẫn rất nghiêm trọng. Điều nguy hiểm là, tin giả lan từ miệng người nổi tiếng thường được tin tưởng hơn và tạo hiệu ứng dây chuyền gây rối loạn xã hội, thiệt hại về tài sản, danh dự hoặc sức khỏe cộng đồng.

2. Tin giả và hậu quả thật – Pháp luật xử lý thế nào?

Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, hành vi phát tán tin giả, đặc biệt khi gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo nhiều tội danh khác nhau. Trước hết là Điều 288, quy định về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng”, trong đó nêu rõ: người nào tung tin sai sự thật, gây ảnh hưởng đến uy tín, danh dự người khác, làm rối loạn trật tự xã hội thì có thể bị phạt tù lên tới 07 năm. Ngoài ra, nếu việc phát tán tin giả nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản (như mạo danh để kêu gọi quyên góp, bán hàng không có thật…) thì người vi phạm có thể bị truy tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174, với mức án cao nhất là tù chung thân. Trường hợp người nổi tiếng lợi dụng sức ảnh hưởng để xuyên tạc, xúc phạm cơ quan nhà nước, bịa đặt các thông tin nhạy cảm thì có thể bị xử lý thêm theo Điều 331 “Lợi dụng quyền tự do dân chủ”.

3. Người nổi tiếng có “đặc quyền” không?

Trên thực tế, không ít KOLs khi bị phản ứng vì phát tán tin giả thường đưa ra lý do “không cố ý”, “chia sẻ nhầm” hay “đăng lại từ nguồn khác”. Tuy nhiên, với tư cách là người có tầm ảnh hưởng lớn, trách nhiệm pháp lý của họ không hề nhỏ. Pháp luật hiện hành không miễn trừ cho bất kỳ ai, kể cả người nổi tiếng và khi hậu quả đã xảy ra, việc “không biết” hay “không cố ý” sẽ chỉ là tình tiết giảm nhẹ, chứ không làm mất đi trách nhiệm hình sự. Ngược lại, nếu người có ảnh hưởng biết rõ thông tin là giả nhưng vẫn đăng để gây chú ý, câu tương tác, phục vụ mục đích thương mại, thì họ có thể bị xem xét với mức trách nhiệm nặng hơn. Đây chính là sự khác biệt giữa “quyền tự do ngôn luận” và hành vi “lợi dụng tự do” để vi phạm pháp luật.

4. Một số ví dụ thực tế đáng chú ý

Thực tiễn đã ghi nhận nhiều vụ việc liên quan đến người nổi tiếng phát tán thông tin sai sự thật gây hậu quả lớn. Một số ca sĩ từng tung các thông tin sai sự thật trong giai đoạn bùng phát dịch COVID-19, gây hoang mang dư luận, đã bị cơ quan chức năng xử phạt hành chính. Mới đây, Công an TP. Hà Nội phối hợp cùng Công an huyện Thường Tín ra quyết định xử phạt chủ tài khoản kênh TikTok “Mẹ Bé Xanh” vì hành vi “cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật” về sản phẩm Gạc răng miệng Dr. Papie gây ảnh hưởng đến lượng tiêu thụ sản phẩm của công ty trên. Những vụ việc này cho thấy phát ngôn của người nổi tiếng, nếu sai lệch và gây hậu quả, không chỉ “bị cộng đồng lên án” mà còn có thể bị xử lý nghiêm khắc bởi pháp luật hình sự.

5. Cẩn trọng với từng phát ngôn – Vì chính mình và cộng đồng

Khi bạn có hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu người theo dõi, thì mỗi phát ngôn đều có sức nặng. Không thể viện cớ “không biết”, “chỉ chia sẻ cho vui” để thoát khỏi trách nhiệm pháp lý. Người nổi tiếng với vai trò định hướng dư luận cần có trách nhiệm hơn ai hết trong việc kiểm chứng nguồn tin, đặc biệt những nội dung liên quan đến sức khỏe, tài chính, chính sách xã hội. Pháp luật không cấm người dân đưa thông tin, nhưng nếu thông tin đó sai lệch và gây hậu quả nghiêm trọng thì ranh giới với hành vi phạm tội là rất mong manh. Mỗi phát ngôn cần được cân nhắc kỹ, vì đôi khi một bài đăng tưởng vô hại lại có thể khiến người khác thiệt mạng, phá sản hoặc mất niềm tin vào xã hội.

6. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật và tăng cường quản lý mạng xã hội

Trước thực trạng phát tán tin giả ngày càng phức tạp, đặc biệt từ các tài khoản có tầm ảnh hưởng lớn, đã đến lúc cần hoàn thiện pháp luật theo hướng cụ thể hơn. Một là, nên tăng mức xử phạt hành chính để răn đe các hành vi vi phạm lần đầu nhưng có ảnh hưởng xã hội lớn. Hai là, cần bổ sung quy định riêng về trách nhiệm pháp lý của KOLs, Influencers xem xét họ như chủ thể có “trách nhiệm đặc biệt” do có ảnh hưởng lớn đến công chúng. Ba là, các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok cũng cần bị ràng buộc nghĩa vụ phối hợp gỡ bỏ thông tin giả mạo và cung cấp dữ liệu phục vụ điều tra. Đồng thời, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức pháp lý cho người dùng mạng xã hội, đặc biệt là giới trẻ, cũng là giải pháp cần thiết lâu dài.

7. Kết luận

Trong một xã hội dân chủ và pháp quyền, quyền tự do ngôn luận là điều quan trọng, nhưng không ai có quyền phát tán thông tin sai lệch gây hậu quả nghiêm trọng cho người khác hoặc cộng đồng. Với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, người nổi tiếng, KOLs đang giữ vai trò quan trọng trong việc định hình nhận thức xã hội. Chính vì vậy, họ cần hiểu rõ rằng, danh tiếng đi kèm với trách nhiệm, và pháp luật sẽ không nhân nhượng với những ai cố tình lạm dụng quyền lực truyền thông để tung tin giả, gây hậu quả nghiêm trọng. Hãy cẩn trọng với từng dòng trạng thái, từng video chia sẻ, vì một cú click sai có thể khiến bạn đối mặt với một phiên tòa hình sự.

Xem thêm 

Bóng tối của lòng tin: Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản và những hệ lụy đau lòng

Mở Công ty tư vấn du học rồi lừa đảo hàng chục người

Công Ty Bất Động Sản Lừa Đảo: Dấu Hiệu và Cách Phòng Tránh(Mở trong cửa số mới)