QUAN HỆ RUỘT THỊT KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI ĐƯỢC HƯỞNG DI SẢN
Quan hệ ruột thịt không đồng nghĩa với quyền được hưởng di sản. Xem khi nào con ruột mất quyền thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015.
Nhiều người tin rằng đã là con ruột thì chắc chắn được chia tài sản của cha mẹ. Niềm tin này không hoàn toàn đúng. Pháp luật coi quan hệ ruột thịt không đồng nghĩa với quyền được hưởng di sản. Quyền này còn phụ thuộc vào di chúc, hàng thừa kế, hành vi của người thừa kế và nhiều điều kiện khác.
Bài viết sau đây, Luật sư Lê Tuấn Anh, Công ty Luật Sư LTA - luậtsư.net sẽ phân tích chi tiết về vấn đề này:
1. Quyền hưởng di sản là gì?
Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền để lại tài sản cho người khác. Cá nhân cũng có quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Bạn cần nắm ba khái niệm cơ bản sau:
- Di sản (Điều 612): gồm tài sản riêng của người chết và phần của họ trong tài sản chung với người khác.
- Thời điểm mở thừa kế (Điều 611): là lúc người có tài sản qua đời.
- Người thừa kế (Điều 613): phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế. Thai nhi đã thành thai trước đó và sinh ra còn sống cũng được hưởng.
2. Khi nào được hưởng di sản?
Có hai con đường để được hưởng di sản: theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Hưởng di sản theo di chúc
Nếu có di chúc hợp pháp, di sản chia theo ý chí của người chết. Theo Điều 626, người lập di chúc được chỉ định người thừa kế. Họ cũng được truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.
Đây là lý do con ruột có thể không được hưởng di sản. Cha mẹ có thể để lại tài sản cho người khác.
Hưởng di sản theo pháp luật
Theo Điều 650, di sản chia theo pháp luật trong các trường hợp sau:
- Không có di chúc.
- Di chúc không hợp pháp.
- Những người được chỉ định trong di chúc đều chết trước hoặc cùng lúc với người lập di chúc.
- Cơ quan, tổ chức được chỉ định không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
- Người được chỉ định quản lý di sản hoặc được giao nghĩa vụ không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối.
Khi chia theo pháp luật, Điều 651 chia người thừa kế thành ba hàng:
Hàng thừa kế | Những người thuộc hàng |
Hàng thứ nhất | Vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi |
Hàng thứ hai | Ông bà nội ngoại, anh chị em ruột, cháu ruột gọi người chết là ông bà |
Hàng thứ ba | Cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì ruột, cháu ruột, chắt ruột |
Quy tắc áp dụng như sau:
- Hàng sau chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng trước.
- Hàng trước coi như không còn nếu họ đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận.
- Những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau.
Thừa kế thế vị (Điều 652): nếu con chết trước cha mẹ, cháu được hưởng phần của cha hoặc mẹ mình.
3. Trường hợp nào con ruột không được quyền hưởng di sản?
Đây là nội dung quan trọng nhất của bài viết. Con ruột có thể mất quyền hưởng di sản trong các trường hợp dưới đây.
Thuộc diện “người không được quyền hưởng di sản”
Theo khoản 1 Điều 621, những người sau không được hưởng di sản:
- Người bị kết án vì cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe người để lại di sản.
- Người bị kết án vì ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ hoặc xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm người để lại di sản.
- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản.
- Người bị kết án vì cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác để hưởng di sản.
- Người lừa dối, cưỡng ép, ngăn cản việc lập di chúc, hoặc giả mạo, sửa, hủy di chúc để hưởng di sản trái ý chí người chết.
Có một ngoại lệ ở khoản 2 Điều 621. Người để lại di sản đã biết hành vi của những người này nhưng vẫn cho họ hưởng theo di chúc. Khi đó họ vẫn được hưởng.
Bị cha mẹ truất quyền trong di chúc
Cha mẹ có quyền truất quyền hưởng di sản của con (Điều 626). Con ruột sẽ không được hưởng phần di sản đã ghi trong di chúc hợp pháp.
Tuy nhiên, pháp luật có “lưới bảo vệ” cho một số người. Điều 644 quy định những người sau vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, dù di chúc không cho họ:
- Con chưa thành niên.
- Cha, mẹ, vợ, chồng của người chết.
- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.
Quy định này không áp dụng nếu người đó từ chối nhận di sản hoặc thuộc diện không được hưởng theo khoản 1 Điều 621.
Tự nguyện từ chối nhận di sản (Điều 620)
Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản. Việc từ chối phải lập thành văn bản. Người từ chối phải thông báo trước thời điểm phân chia di sản.
Có một ngoại lệ quan trọng. Không được từ chối nếu mục đích là trốn tránh nghĩa vụ tài sản với người khác.
Chết trước người để lại di sản
Người thừa kế phải còn sống khi mở thừa kế. Nếu con chết trước cha mẹ, con đó không được hưởng. Phần của họ có thể chuyển cho con cháu họ theo thừa kế thế vị (Điều 652).
Hết thời hiệu yêu cầu chia di sản (Điều 623)
Thời hiệu là khoảng thời gian luật cho phép bạn yêu cầu chia di sản. Điều 623 đã nâng thời hiệu chia di sản là bất động sản từ 10 năm lên 30 năm.
- 30 năm với bất động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế.
- 10 năm với động sản.
- 10 năm để yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác.
Hết thời hạn này, di sản có thể thuộc về người đang quản lý theo quy định của pháp luật.
4. Ngược lại: người không “ruột thịt” vẫn có thể được hưởng di sản
Điều này cho thấy huyết thống không phải điều kiện duy nhất:
- Con nuôi được hưởng như con đẻ (Điều 651, Điều 653).
- Con riêng và bố dượng, mẹ kế được thừa kế của nhau nếu đã nuôi dưỡng, chăm sóc nhau như cha con, mẹ con (Điều 654).
- Người được chỉ định trong di chúc, kể cả người ngoài gia đình, được hưởng theo ý chí người chết.
5. Dịch vụ tư vấn tại Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net
Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net hỗ trợ tư vấn các vấn đề pháp lý về di chúc và thừa kế:
- Tư vấn lập di chúc hợp pháp, đúng hình thức và nội dung;
− Soạn thảo và rà soát di chúc, thỏa thuận phân chia di sản;
− Tư vấn xác định hàng thừa kế, người thừa kế và phần di sản được hưởng;
− Đánh giá rủi ro pháp lý khi di chúc bị che giấu, giả mạo hoặc bị tranh chấp;
− Tư vấn thủ tục công bố di chúc, khai nhận và phân chia di sản thừa kế.
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Cha mẹ có thể không cho con ruột hưởng di sản không?
Có thể, nếu lập di chúc hợp pháp truất quyền hưởng di sản của con. Tuy nhiên, theo Điều 644, con chưa thành niên hoặc con thành niên không có khả năng lao động vẫn được hưởng hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật.
Con ngoài giá thú có được hưởng di sản không?
Có. Con ngoài giá thú vẫn là con đẻ của người chết. Họ thuộc hàng thừa kế thứ nhất nếu chứng minh được quan hệ cha mẹ con. Cần có giấy khai sinh, kết quả giám định hoặc quyết định của Tòa án.
Con bất hiếu có mất quyền hưởng di sản không?
Có thể. Điều 621 loại trừ người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng, ngược đãi, hành hạ cha mẹ. Việc có “bất hiếu” hay không cần được chứng minh và đánh giá cụ thể. Người để lại di sản vẫn có thể cho người đó hưởng nếu đã biết hành vi.
Kết luận
Quan hệ ruột thịt không đồng nghĩa với quyền được hưởng di sản. Quyền này chịu tác động của di chúc, hàng thừa kế, hành vi của người thừa kế, thời hiệu và tình trạng di sản.
Để bảo vệ quyền lợi, bạn nên chuẩn bị giấy tờ đầy đủ và theo dõi thời hiệu. Khi có dấu hiệu tranh chấp, hãy tham khảo ý kiến luật sư càng sớm càng tốt.
Bài viết chỉ mang tính chia sẻ kiến thức pháp luật chung, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp. Mỗi vụ việc thừa kế có tình tiết và chứng cứ riêng. Pháp luật cũng có thể thay đổi theo thời gian. Bạn nên liên hệ trực tiếp luật sư để được tư vấn cụ thể cho trường hợp của mình.
Liên hệ ngay với chúng tôi để được Luật sư hỗ trợ kịp thời.
LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp vay nợ
- Luật sư tư vấn giải quyết lĩnh vực hình sự
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp tiền đặt cọc
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lao động
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp ly hôn
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lừa đảo online
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp dân sự
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp chia tài sản
- Luật sư tư vấn lập di chúc tại nhà
Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.
📞 Số điện thoại: 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net
Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?
- Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực: Đất đai, Hình sự, Thừa kế, Dân sự, Hành chính, Thương mại, Lao động.
- Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
- Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
- Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015