Dân sựBài viết pháp lý

Văn bản khai nhận di sản đã công chứng có thể bị yêu cầu hủy trong trường hợp nào?

Văn bản khai nhận di sản đã công chứng có thể bị hủy khi nào? Tìm hiểu các trường hợp vô hiệu và thủ tục yêu cầu Tòa án giải quyết.

Tạ MạnhĐăng ngày 31 tháng 10, 2026

Văn bản khai nhận di sản đã được công chứng có giá trị pháp lý và là căn cứ thực hiện các thủ tục liên quan đến di sản. Tuy nhiên, nếu việc công chứng hoặc xác lập quyền thừa kế có vi phạm pháp luật, người có quyền lợi liên quan vẫn có thể yêu cầu Tòa án xem xét tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu.

Bài viết dưới đây do Luật sư Lê Tuấn Anh, Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net thực hiện.

1. Những trường hợp có thể yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Theo Điều 54 Luật Công chứng 2024, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và các chủ thể được luật quy định có quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng vi phạm pháp luật.

Một số trường hợp thường gặp gồm:

Thứ nhất, bỏ sót hoặc che giấu người thừa kế hợp pháp.

Văn bản phân chia di sản chỉ ghi nhận một số người thừa kế, nhưng thực tế còn người khác thuộc hàng thừa kế hoặc được hưởng di sản theo di chúc. Việc cố tình che giấu thông tin nhằm loại bỏ quyền hưởng di sản của người khác có thể làm phát sinh tranh chấp và là căn cứ xem xét tính hợp pháp của văn bản.

Thứ hai, di sản không thuộc quyền sở hữu của người chết.

Người yêu cầu công chứng đưa tài sản vào khối di sản dù tài sản đó thuộc sở hữu của người khác hoặc chỉ thuộc sở hữu chung. Ví dụ, nhà đất là tài sản chung của vợ chồng nhưng người thực hiện thủ tục lại kê khai toàn bộ tài sản là di sản của người đã chết.

Trong trường hợp này, cần xác định chính xác phần tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết trước khi phân chia thừa kế.

Thứ ba, di chúc làm căn cứ phân chia di sản không hợp pháp.

Di chúc có thể bị xem xét về tính hợp pháp nếu người lập di chúc không minh mẫn, sáng suốt; bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; nội dung hoặc hình thức di chúc vi phạm điều kiện luật định.

Nếu văn bản công chứng được lập dựa trên di chúc không hợp pháp, quyền thừa kế và việc phân chia di sản có thể phải được xác định lại theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Thứ tư, người tham gia ký văn bản bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.

Một người thừa kế có thể yêu cầu xem xét hiệu lực văn bản nếu chứng minh được việc ký kết không xuất phát từ ý chí tự nguyện. Chẳng hạn, người này bị cung cấp thông tin sai lệch về giá trị di sản hoặc bị gây sức ép để ký văn bản từ bỏ quyền lợi.

Tùy từng trường hợp, giao dịch có thể bị xem xét vô hiệu theo các quy định tại Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015.

Thứ năm, người ký không có năng lực hành vi dân sự phù hợp.

Nếu người tham gia xác lập văn bản không có năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi theo tình trạng pháp lý được xác định, việc xác lập giao dịch có thể không đáp ứng điều kiện có hiệu lực.

Tòa án sẽ xem xét tình trạng của người ký tại thời điểm xác lập văn bản và các quy định pháp luật có liên quan.

Thứ sáu, vi phạm nghiêm trọng thủ tục công chứng.

Việc công chứng có thể bị xem xét nếu hồ sơ không bảo đảm điều kiện pháp luật, có hành vi giả mạo chữ ký, giấy tờ hoặc công chứng viên thực hiện công chứng khi chưa xác định được người yêu cầu có quyền hưởng di sản.

Đối với văn bản phân chia di sản, Điều 59 Luật Công chứng 2024 yêu cầu kiểm tra giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, quyền sở hữu tài sản và thực hiện thủ tục niêm yết theo quy định.

2. Ai có quyền yêu cầu và cơ quan nào giải quyết?

Theo Điều 54 Luật Công chứng 2024, các chủ thể có quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu gồm:

− Công chứng viên đã thực hiện việc công chứng;

− Người yêu cầu công chứng;

− Người làm chứng, người phiên dịch;

− Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;

− Cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Đối với tranh chấp thừa kế, người cho rằng quyền hưởng di sản của mình bị xâm phạm có thể khởi kiện hoặc đưa ra yêu cầu phù hợp tại Tòa án có thẩm quyền. Người yêu cầu cần cung cấp tài liệu chứng minh căn cứ vô hiệu, chẳng hạn giấy tờ hộ tịch, tài liệu chứng minh quan hệ thừa kế, giấy tờ sở hữu tài sản, di chúc và hồ sơ công chứng.

Lưu ý: Không phải cứ có tranh chấp hoặc có người thừa kế không đồng ý thì văn bản công chứng tự động bị hủy. Tòa án phải xem xét căn cứ pháp lý, chứng cứ và quyền lợi của các bên để đưa ra quyết định.

3. Hậu quả pháp lý khi văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu

Khi Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu, hậu quả pháp lý được xem xét theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015:

− Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập.

− Các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

− Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.

Đối với việc phân chia di sản, Tòa án có thể xem xét lại quyền hưởng thừa kế, phần di sản của từng người và các giao dịch liên quan đã được thực hiện. Việc xử lý cụ thể phụ thuộc vào phạm vi vô hiệu và tình trạng pháp lý của tài sản.

4. Kết luận

Văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản đã công chứng không phải lúc nào cũng có hiệu lực tuyệt đối. Nếu có căn cứ về việc bỏ sót người thừa kế, kê khai sai tài sản, sử dụng di chúc không hợp pháp, ép buộc người ký hoặc vi phạm thủ tục công chứng, người có quyền lợi liên quan có thể đề nghị Tòa án xem xét tuyên bố văn bản vô hiệu.

Tuy nhiên, việc yêu cầu hủy cần có căn cứ và chứng cứ cụ thể. Không nên tự ý xác định văn bản đã mất hiệu lực khi chưa có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

5. Dịch vụ tư vấn tại Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net

Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net hỗ trợ khách hàng trong các vấn đề pháp lý về thừa kế và tranh chấp di sản, bao gồm:

− Tư vấn xác định người thừa kế và phần di sản được hưởng.

− Rà soát tính pháp lý của văn bản khai nhận, phân chia di sản đã công chứng.

− Tư vấn yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu.

− Hỗ trợ thu thập chứng cứ, chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.

− Đại diện hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết tranh chấp thừa kế.

6. Câu hỏi thường gặp

− Văn bản khai nhận di sản đã công chứng có thể bị hủy sau nhiều năm không?

Có thể, nếu vẫn còn căn cứ pháp luật để yêu cầu giải quyết và đáp ứng quy định về thời hiệu tương ứng. Cần xác định bản chất yêu cầu là tranh chấp thừa kế hay yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu để áp dụng đúng thời hiệu.

− Một người thừa kế không đồng ý với văn bản đã công chứng có thể yêu cầu hủy không?

Có thể đề nghị Tòa án xem xét nếu có căn cứ cho rằng việc công chứng vi phạm pháp luật hoặc quyền thừa kế của mình bị xâm phạm. Việc không đồng ý đơn thuần chưa đủ để văn bản bị tuyên vô hiệu.

− Văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu thì tài sản đã sang tên được xử lý thế nào?

Tòa án sẽ xem xét hậu quả pháp lý của văn bản vô hiệu và các giao dịch liên quan. Việc điều chỉnh đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản được thực hiện theo bản án, quyết định có hiệu lực và quy định pháp luật liên quan.

Ghi chú: Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được Luật sư hỗ trợ kịp thời.

LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.

📞 Số điện thoại: 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực: Đất đai, Hình sự, Thừa kế, Dân sự, Hành chính, Thương mại, Lao động.
Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Căn cứ pháp lý

Bài cùng chuyên mục