Hàng giả tràn lan: Cơ quan chức năng có vô can?

Đánh giá bài viết

Hàng giả – hiểm họa cho sức khỏe, kinh tế và niềm tin của người dân

Hàng giả không chỉ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng và gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế. Đặc biệt, trong các lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm, linh kiện điện tử…, sự xuất hiện của hàng giả không đơn thuần là “gian lận thương mại” mà tiềm ẩn nguy cơ tội phạm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều sản phẩm giả vẫn len lỏi, tồn tại công khai trên thị trường – đặt ra dấu hỏi lớn về trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong quản lý, kiểm soát hàng hóa.

Cơ sở pháp lý

Xác định trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước

Theo quy định tại Điều 8 Pháp lệnh Quản lý thị trường 2016, lực lượng Quản lý thị trường có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Bên cạnh đó, Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại cũng quy định rõ trách nhiệm của các lực lượng: Công an, Hải quan, Quản lý thị trường, Sở Y tế, UBND các cấp…

Tuy nhiên, nếu các cơ quan này thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, tiếp tay, bao che, hoặc không xử lý khi đã có thông tin, thì không chỉ là lỗi hành chính mà có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trách nhiệm hình sự của cán bộ để lọt hàng giả

Trong nhiều vụ việc, hàng giả vẫn tồn tại công khai mà không bị phát hiện, xử lý kịp thời – điều này không chỉ do thủ đoạn tinh vi của các đối tượng sản xuất, buôn bán, mà còn có thể do sự buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm của cán bộ có thẩm quyền.

Theo quy định tại Điều 360 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bất kỳ cán bộ, công chức nào có chức vụ, quyền hạn, nếu thiếu trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao mà gây hậu quả nghiêm trọng, ví dụ như để hàng giả tràn lan, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng hoặc gây thiệt hại lớn về kinh tế thì có thể bị xử lý hình sự với mức phạt tù lên đến 12 năm (theo khoản 3 Điều 360 BLHS). Đặc biệt, nếu hậu quả do sự thiếu trách nhiệm này gây ra là thiệt hại nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng (như sử dụng thuốc giả, thực phẩm giả gây ngộ độc, tử vong), thì mức xử lý có thể được áp dụng ở khung hình phạt cao nhất.

Khi nào cán bộ không chỉ thiếu trách nhiệm, mà còn bị xem là đồng phạm với tội phạm hàng giả?

Trường hợp cán bộ không dừng lại ở việc “thiếu trách nhiệm” mà có hành vi tích cực tiếp tay, như:

Thông đồng, bảo kê cho các tổ chức sản xuất, buôn bán hàng giả;
Cố tình làm ngơ, báo trước kế hoạch kiểm tra;
Nhận tiền, lợi ích để bỏ qua sai phạm;
Trực tiếp chỉ đạo hoặc phân công người hỗ trợ tiêu thụ hàng giả…

Thì khi đó, họ không còn là người “làm sai vì tắc trách” nữa, mà sẽ bị xem là đồng phạm trong các tội danh về hàng giả, như:

Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194 BLHS 2015);
Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193 BLHS 2015);
Hoặc Tội sản xuất, buôn bán hàng giả nói chung (Điều 192 BLHS 2015).

Trong những trường hợp này, hình phạt có thể lên đến tù chung thân hoặc tử hình, tùy theo hậu quả gây ra và vai trò của cán bộ trong vụ việc.

Người dân cần làm gì để không trở thành nạn nhân thụ động của hàng giả?

Dù các cơ quan chức năng đóng vai trò chính trong việc phát hiện và xử lý hàng giả, nhưng người dân cũng cần chủ động hơn để tự bảo vệ mình và cộng đồng.

Cụ thể, người dân nên:

Chỉ mua hàng từ các nguồn uy tín, có hóa đơn, chứng từ rõ ràng;
Kiểm tra kỹ tem chống hàng giả, mã QR, nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt là với thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng;
Không ham rẻ, tránh mua hàng trôi nổi, không rõ nhãn mác qua mạng xã hội hoặc chợ “đen”;
Tố giác hành vi nghi ngờ là buôn bán hàng giả đến đường dây nóng của lực lượng Quản lý thị trường, Công an kinh tế, UBND phường/xã;
Gửi đơn tố cáo theo Luật Tố cáo 2018, trong đó người tố cáo được bảo vệ danh tính và quyền lợi hợp pháp.

Mỗi hành động nhỏ từ người dân – như từ chối mua hàng không rõ nguồn gốc hay báo tin kịp thời – sẽ góp phần lớn vào việc ngăn chặn hàng giả xâm nhập thị trường và bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Khuyến nghị pháp lý và giải pháp phòng ngừa

Trong bối cảnh hàng giả, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như dược phẩm, thực phẩm và thiết bị y tế, vẫn len lỏi vào thị trường, việc phòng ngừa không thể chỉ dừng ở biện pháp xử lý hậu quả. Cần có chiến lược tổng thể, kết hợp đồng bộ giữa pháp lý và thực tiễn. Dưới đây là bốn nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Siết chặt trách nhiệm từng cấp, từng ngành

Trước hết, cần xây dựng cơ chế kiểm tra – giám sát trách nhiệm rõ ràng cho từng cơ quan chức năng theo địa bàn và lĩnh vực chuyên trách. Hệ thống đánh giá hiệu quả phòng chống hàng giả cần được thiết lập định kỳ và công khai. Các lực lượng như Quản lý thị trường, Công an kinh tế, Hải quan… cần chịu trách nhiệm cụ thể. Trường hợp phát hiện dấu hiệu buông lỏng quản lý, tiếp tay, bao che, cần xử lý nghiêm, kỷ luật, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 360 Bộ luật Hình sự (tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng).

2. Kiến nghị sửa luật – tăng hình phạt cho sai phạm trong lĩnh vực nhạy cảm

Cần sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự để tăng mức chế tài đối với hành vi “thiếu trách nhiệm” khi để lọt hàng giả, đặc biệt là trong ngành dược – nơi bất kỳ sai sót nào cũng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân. Đồng thời, những cá nhân có hành vi bao che, thông đồng với tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng giả cần được xử lý như đồng phạm – không thể chỉ dừng ở biện pháp hành chính hay cảnh cáo.

3. Công khai hóa thông tin vi phạm – tạo sức ép xã hội

Một trong những biện pháp hiệu quả là minh bạch thông tin kiểm tra, xử phạt. Cần học hỏi mô hình của Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế, thường xuyên cập nhật danh sách thuốc giả, thuốc kém chất lượng trên website chính thức, giúp người tiêu dùng phòng tránh. Việc công khai này không chỉ nâng cao cảnh giác trong xã hội mà còn tạo áp lực buộc các cơ sở kinh doanh phải tuân thủ pháp luật.

4. Đẩy mạnh truyền thông pháp luật – đưa kiến thức đến tận người dân

Song song với chế tài, phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật, đặc biệt hướng đến những nhóm dễ bị tổn thương: người cao tuổi, người dân vùng sâu vùng xa, nông thôn. Cần tổ chức đa dạng hình thức: từ hội thảo, phát tờ rơi, video hướng dẫn trên mạng xã hội đến các buổi tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng dân cư, do chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể phối hợp triển khai.

Kết luận

Hàng giả không chỉ là hành vi gian lận thương mại mà còn là mối đe dọa đến niềm tin xã hội và sự an toàn của cộng đồng. Việc đấu tranh với vấn nạn này không chỉ nằm ở một ngành, một cấp, mà cần sự phối hợp liên ngành – liên cấp – liên cá nhân, để bảo vệ người tiêu dùng và thượng tôn pháp luật.

Xem thêm:

Trách nhiệm dân sự – Nền tảng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong xã hội hiện đại

Thú Hoang Gây Tổn Hại: Trách Nhiệm Thuộc Về Ai?

Khi công lý “nhân nhượng”: Câu chuyện về miễn trừ trách nhiệm hình sự

Uống say gọi xe công nghệ, tài xế gây họa: Người thuê có “dính líu” trách nhiệm bồi thường?

LUẬTSƯ.NET CHUYÊN TƯ VẤN VÀ CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Địa chỉ, số điện thoại Luật sư giỏi TP.HCM

Nếu bạn cần hỗ trợ trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng cho vay tài sản, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp.

LUẬTSƯ.NET – LUẬT SƯ GIỎI TP.HCM

📞 Số điện thoại: 0364919191 – 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 11 Đường Số 7, KDC CityLand Park Hills, Phường 10, Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

“Chọn chúng tôi, chọn giải pháp pháp lý hiệu quả nhất!”

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Chúng tôi đã xử lý thành công hàng trăm vụ tranh chấp nợ khó đòi, từ cá nhân đến doanh nghiệp.
Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

Đăng ký thành lập doanh nghiệp trọn gói giá rẻ chỉ 599k: https://dangkykinhdoanh.top/