Hàng giả tràn lan: Lỗ hổng pháp luật hay sự thờ ơ từ người tiêu dùng?

Đánh giá bài viết

Hàng giả – từ thiệt hại kinh tế đến tội phạm đe dọa sức khỏe cộng đồng

Hàng giả tại Việt Nam không chỉ còn là vấn đề kinh tế thuần túy, mà đã và đang trở thành một dạng tội phạm nguy hiểm, trực tiếp đe dọa đến sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng. Trong những năm gần đây, hàng giả trong các lĩnh vực như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm gia tăng một cách đáng báo động. Đặc biệt, các sản phẩm như sữa bột trẻ em, thuốc điều trị ung thư và mỹ phẩm chăm sóc da bị làm giả với kỹ thuật tinh vi, khiến người tiêu dùng khó nhận biết.

Trong tháng 4/2025, Công an thành phố Hà Nội phối hợp các đơn vị nghiệp vụ triệt phá đường dây sản xuất gần 600 loại sữa bột giả, nhắm tới người bệnh tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, phụ nữ mang thai. Kết quả giám định cho thấy, nhiều mẫu sữa không có thành phần như công bố, chứa phụ gia không rõ nguồn gốc, chỉ đạt dưới 70% tiêu chuẩn dinh dưỡng.

Mỗi vụ việc đều tiềm ẩn hậu quả nghiêm trọng – từ suy dinh dưỡng ở trẻ em đến nguy cơ tử vong đối với bệnh nhân ung thư. Việc sản xuất và kinh doanh hàng giả trong các lĩnh vực này không đơn thuần là hành vi vi phạm hành chính, mà cần được xác định đúng bản chất là hành vi phạm tội hình sự.

Trách nhiệm hình sự và các quy định pháp luật liên quan

Chủ thể vi phạm	Hành vi	Trách nhiệm
Người sản xuất, buôn bán	Sản xuất, pha chế, dán nhãn, phân phối	Hình sự; Hành chính
Chủ shop online, KOLs	Quảng cáo, livestream bán hàng giả	Có thể bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức
Người vận chuyển	Nếu biết là hàng giả, vẫn tiếp tay	Đồng phạm
Người tiêu dùng tiêu thụ	Nếu biết là hàng giả mà vẫn tiếp tay tiêu thụ (có tính chất thương mại)	Có thể bị truy cứu hình sự nếu cấu thành đồng phạm

Pháp luật Việt Nam đã có các quy định hình sự rõ ràng để xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Cụ thể, Điều 192 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm… với khung hình phạt cao nhất lên đến tù chung thân, nếu hành vi gây chết người hoặc có tổ chức. Ngoài ra, Điều 193 và Điều 194 BLHS cũng điều chỉnh các nhóm hàng giả khác và thuốc giả một cách riêng biệt.

Trong thực tiễn, vụ án VN Pharma được xét xử với tội danh “Buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” (Điều 194 BLHS) là một ví dụ điển hình. Cơ quan tố tụng xác định đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm cho xã hội, đòi hỏi phải áp dụng hình phạt nghiêm khắc để răn đe. Người đứng đầu công ty này, ông Nguyễn Minh Hùng – bị tuyên án 17 năm tù. Các bản án tương tự cũng được tuyên trong các vụ việc buôn bán mỹ phẩm giả, trong đó các bị cáo có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự kể cả khi giá trị hàng hóa chưa đủ lớn, nếu có căn cứ xác định nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Những khó khăn và lỗ hổng trong thực tiễn xử lý

Tuy có khung pháp lý tương đối đầy đủ, nhưng việc xử lý hàng giả trên thực tế vẫn gặp nhiều vướng mắc:

– Trước hết, công tác giám định hàng giả, đặc biệt là với thuốc, mỹ phẩm đòi hỏi quy trình phức tạp, kéo dài và phụ thuộc vào các viện chuyên ngành. Đây là trở ngại lớn trong quá trình khởi tố và truy tố vụ án.

– Tiếp đó, công tác truy vết nguồn gốc hàng giả lại rất khó khăn do các đối tượng thường sử dụng địa chỉ ảo, tài khoản mạng xã hội ẩn danh và phương thức giao hàng qua trung gian.

– Một lỗ hổng khác là sự thiếu hợp tác của doanh nghiệp, nhiều công ty bị làm giả lại không chủ động tố cáo do lo ngại ảnh hưởng thương hiệu.

– Đặc biệt, nhiều vụ việc bị dừng lại ở mức xử phạt hành chính do chưa đủ định lượng hậu quả hoặc chưa gây thiệt hại nghiêm trọng, dù bản chất hành vi tiềm ẩn nguy cơ rất lớn. Đây là lỗ hổng cần được khắc phục về mặt lập pháp để có thể xử lý hình sự sớm hơn, kịp thời hơn.

Cảnh báo pháp lý và khuyến cáo đối với người dân, doanh nghiệp

Trong bối cảnh hàng giả tràn lan, người dân và doanh nghiệp cần nhận thức rõ hậu quả pháp lý nếu vô tình hoặc cố ý tiếp tay cho hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Theo quy định hiện hành, không chỉ người sản xuất hay buôn bán trực tiếp, mà cả người quảng cáo, người vận chuyển nếu biết rõ tính chất hàng giả mà vẫn tham gia thì đều có thể bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm.

Theo Điều 5 Nghị định 98/2020/NĐ-CP cũng quy định mức phạt hành chính lên tới 100 triệu đồng đối với cá nhân kinh doanh hàng giả. Đặc biệt, các cá nhân kinh doanh qua mạng xã hội như TikTok, Facebook, Shopee có thể chịu trách nhiệm hình sự nếu livestream bán hàng giả với giá trị lớn hoặc gây hại cho sức khỏe người dùng.

Do đó, người tiêu dùng cần mua hàng từ nguồn gốc rõ ràng, kiểm tra kỹ mã QR, tem nhãn. Doanh nghiệp nên chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, theo dõi thị trường và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng. Mọi người đều có trách nhiệm tố giác tội phạm liên quan đến hàng giả để bảo vệ lợi ích cộng đồng.

Cụ thể:

Đối tượng	Khuyến cáo pháp lý
Người tiêu dùng	– Mua hàng tại kênh phân phối chính hãng. – Kiểm tra kỹ tem nhãn, mã vạch. – Khi phát hiện hàng giả, lập tức tố giác tới công an, cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Doanh nghiệp	– Đăng ký nhãn hiệu, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. – Chủ động giám sát thị trường, phối hợp QLTT xử lý. – Cần tố giác tội phạm để ngăn chặn hành vi có tổ chức.
Người kinh doanh trực tuyến	– Không nhập hàng trôi nổi không có hóa đơn, chứng từ. – Tránh livestream, review (đánh giá) sản phẩm không rõ nguồn gốc. – Việc quảng cáo sai lệch có thể bị xử lý về tội lừa dối khách hàng (Điều 198 BLHS).

Kiến nghị hoàn thiện pháp luật và cơ chế thực thi

Để xử lý hiệu quả vấn nạn hàng giả, cần có sự điều chỉnh từ góc độ lập pháp và thực tiễn thi hành.

Trước hết, cần sửa đổi Điều 192 BLHS 2015 theo hướng không phụ thuộc hoàn toàn vào mức thiệt hại vật chất mà phải xem xét nguy cơ gây hại đến sức khỏe cộng đồng. Nghĩa là cần phải xử phạt ngay cả khi hậu quả chưa xảy ra nhưng có nguy cơ gây hại sức khỏe.

Thứ hai, nên bổ sung tình tiết tăng nặng trong trường hợp hàng giả nhắm đến đối tượng dễ tổn thương như trẻ em, phụ nữ mang thai, người bệnh mãn tính.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế truy xuất nguồn gốc điện tử, tích hợp hệ thống từ các bộ ngành như Công Thương, Y tế, Nông nghiệp… Cuối cùng, pháp luật thương mại điện tử nên buộc các nền tảng mạng xã hội, sàn giao dịch có trách nhiệm kiểm duyệt nội dung và phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi bán hàng giả.

Kết luận

Hàng giả không chỉ là mối đe dọa về kinh tế mà đã trở thành vấn nạn pháp lý nghiêm trọng. Trong bối cảnh số hóa và thương mại điện tử phát triển nhanh, nếu không có sự điều chỉnh kịp thời của pháp luật và sự hợp tác tích cực từ người dân, doanh nghiệp thì tình trạng hàng giả sẽ tiếp tục hoành hành, gây hậu quả khôn lường. Cần nhìn nhận việc chống hàng giả không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng, mà còn là trách nhiệm pháp lý và đạo đức của toàn xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh các cơ quan chức năng đang tăng cường siết chặt hoạt động kinh doanh nhằm triệt phá nạn hàng giả, mỗi cá nhân và doanh nghiệp cần chủ động nâng cao cảnh giác, đồng thời tích cực phối hợp với lực lượng chức năng để bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Xem thêm:

Phạt Đến 100 Triệu Đồng Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Không Giải Thích Rõ Ràng Quyền Lợi Khách Hàng

Trách nhiệm dân sự – Nền tảng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong xã hội hiện đại

Uống say gọi xe công nghệ, tài xế gây họa: Người thuê có “dính líu” trách nhiệm bồi thường?

LUẬTSƯ.NET CHUYÊN TƯ VẤN VÀ CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Địa chỉ, số điện thoại Luật sư giỏi TP.HCM

Nếu bạn cần hỗ trợ trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng cho vay tài sản, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp.

LUẬTSƯ.NET – LUẬT SƯ GIỎI TP.HCM

📞 Số điện thoại: 0364919191 – 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 11 Đường Số 7, KDC CityLand Park Hills, Phường 10, Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

“Chọn chúng tôi, chọn giải pháp pháp lý hiệu quả nhất!

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Chúng tôi đã xử lý thành công hàng trăm vụ tranh chấp nợ khó đòi, từ cá nhân đến doanh nghiệp.
Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

Đăng ký thành lập doanh nghiệp trọn gói giá rẻ chỉ 599k: https://dangkykinhdoanh.top/