Tuyển dụng lao động là hoạt động thường xuyên của doanh nghiệp, nhằm tuyển chọn, sàn lọc những nhân viên phù hợp với doah nghiệp nhất. Tuy nhiên không ít doanh nghiệp có những hành vi vi phạm về quy định tuyển dụng như: tuyển trẻ em chưa thành niên, bóc lột sức lao động, hoặc làm những công ty không như thỏa thuận tuyển dụng ban đầu. Có thể khiến cho doanh nghiệp đối mặt với việc phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Các hành vi tuyển dụng lao động trái phép
Theo quy định của Bộ Luật Lao động 2019 và Bộ Luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), một số hành vi tuyển dụng lao động trái phép bao gồm:
- Tuyển dụng lao động chưa thể thực hiện công việc: như tổ chức lừa đảo việc làm, thu tiền phí bất hợp pháp.Có hành vi trái với quy định của pháp luật.
- Phân biệt đối xử trong tuyển dụng:
(1) Phân biệt giới tính, quốc tịch, dân tộc, tôn giáo, tình trạng hôn nhân…
(2) Người sử dụng lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 162 Bộ luật Hình sự 2015 nếu vì động cơ cá nhân mà sa thải người lao động trái lật gây hậu qả nghiêm trọng.
- Tuyển dụng và sử dụng lao động chưa đủ tuổi không đúng quy định.
- Tuyển dụng lao động trái phép để bóc lột hoặc ép buộc làm việc trong môi trường nguy hiểm.
(1) Doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu sử dụng người lao động dưới 16 tuổi làm các công việc bị cấm theo quy định của pháp luật( Điều 296 bộ luật Hình sự 2015)
(2Người sử dụng lao động không được ép người lao động làm việc quá sức, hoặc trong môi trường làm việc có tính chất nguy hiểm
- Tuyển dụng lao động để mua bán người, lợi dụng tình dục hoặc các hoạt động bất hợp pháp khác.
2. Khi nào doanh nghiệp bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Các trường hợp doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ Luật Hình sự 2015, gồm:
- Tuyển dụng, tổ chức hoặc môi giới người lao động trái phép dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho nạn nhân.
- Sử dụng lao động trẻ em dưới 16 tuổi và trong các điều kiện nguy hiểm, độc hại.
- Cưỡng bức người lao động làm việc bằng hình thức trái pháp (bóc lột lao động, quá giờ, không trả lương, giam giữ giấy tờ).
- Tuyển dụng người làm việc để thực hiện các hành vi phạm tội như mại dâm, mua bán người, lừa đảo lao động.
3. Hậu quả và chế tài xử phạt
- Hình phạt hành chính: Phạt tiền lên đến 200 triệu đồng tùy theo mức độ vi phạm.
- Truy cứu hình sự: Doanh nghiệp có thể bị phê bình, đình chỉ hoạt động, hoặc bị truy cứu hình sự theo các tội danh như “Tổ chức, môi giới người khác đi lao động trái phép” hoặc “Lừa đảo trong tuyển dụng”.
Kết luận
Người sử dụng lao động, doanh nghiệp cần chú ý đến những quy định của pháp luật tránh những trường hợp có thể bị xâm hại đến người lao động. Dẫn đến những hành vi vi phạm, ảnh hưởng đến uy ín doanh nghiệp.
