CHA MẸ CÒN SỐNG, CON CÓ QUYỀN YÊU CẦU CHIA TÀI SẢN?
Cha mẹ còn sống, con có quyền yêu cầu chia tài sản? Bài viết sẽ giải đáp theo quy định hiện hành và những rủi ro cần chú ý.

Nhiều gia đình có con cái trưởng thành, đã lập gia đình riêng. Không ít người con muốn cha mẹ chia nhà đất sớm. Vậy cha mẹ còn sống, con có quyền yêu cầu chia tài sản?
Bài viết dưới đây Luật sư Lê Tuấn Anh, Công ty Luật Sư LTA - luậtsư.net sẽ giải thích rõ theo quy định pháp luật hiện hành.
1. Vì sao cha mẹ còn sống, con không được đòi chia tài sản?
Bộ luật Dân sự 2015 công nhận quyền sở hữu gồm ba quyền: chiếm hữu, sử dụng và định đoạt (Điều 158). Quyền định đoạt được quy định tại Điều 194. Chủ sở hữu có quyền bán, tặng cho hoặc để lại tài sản cho người khác.
Nói đơn giản, nhà đất đứng tên cha mẹ là của cha mẹ. Con không thể yêu cầu cha mẹ sang tên hay chia cho mình.
Quyền thừa kế chỉ có khi người có tài sản qua đời
Theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, thời điểm mở thừa kế là lúc người có tài sản chết. Trước thời điểm đó, tài sản chưa phải là “di sản”. Con chỉ có kỳ vọng, chưa có quyền.
Con không được “chia trước” phần thừa kế
Nhiều người hiểu nhầm rằng con có sẵn một phần trong tài sản cha mẹ. Điều này không đúng. Theo Điều 651, con đẻ, con nuôi thuộc hàng thừa kế thứ nhất, cùng cha mẹ, vợ hoặc chồng của người chết. Nhưng quyền này chỉ được xét sau khi cha mẹ mất.
2. Các hình thức chia tài sản khi ba mẹ còn sống
Cha mẹ hoàn toàn có thể chia tài sản sớm cho con nếu tự nguyện. Dưới đây là bốn hình thức phổ biến.
Tặng cho tài sản khi còn sống
Đây là cách chia sớm phổ biến nhất. Cha mẹ chuyển quyền sở hữu cho con mà không cần nhận tiền. Con trở thành chủ sở hữu thật sự sau khi hoàn tất thủ tục.
Tặng cho đất bằng lời nói không có giá trị. Nếu không có hợp đồng công chứng hoặc chứng thực thì việc tặng cho không có hiệu lực.
Tặng cho có điều kiện
Cha mẹ có thể đặt điều kiện cho con. Ví dụ: con phải chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ. Hoặc con không được bán tài sản trong một thời gian. Điều kiện này cần ghi rõ trong hợp đồng. Cách làm này giúp giảm rủi ro con nhận tài sản rồi không chăm sóc cha mẹ.
Lập di chúc
Di chúc là cách cha mẹ giữ quyền sử dụng tài sản đến hết đời. Tài sản chỉ chuyển cho con sau khi cha mẹ mất. Cha mẹ có thể thay đổi hoặc hủy di chúc bất cứ lúc nào (Điều 626).
Cần lưu ý Điều 644. Con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật, dù di chúc không ghi tên.
Chuyển nhượng cho con
Cha mẹ bán nhà đất cho con theo hợp đồng chuyển nhượng. Hợp đồng cần công chứng. Hình thức này phù hợp khi có nhiều con và cần cân bằng quyền lợi. Con nhận tài sản sẽ trả giá trị cho cha mẹ hoặc cho các anh chị em.
3. Rủi ro cần cân nhắc khi chia tài sản sớm
Chia tài sản khi còn sống là quyết định lớn. Cha mẹ nên cân nhắc kỹ các rủi ro sau:
- Mất quyền kiểm soát. Sau khi sang tên, tài sản thuộc về con. Cha mẹ không thể thu hồi nếu không có thỏa thuận điều kiện.
- Mâu thuẫn anh chị em. Nếu chia không đều, các con dễ tranh chấp.
- Con không phụng dưỡng. Cha mẹ nên cân nhắc tặng cho có điều kiện.
- Hợp đồng bị vô hiệu. Hợp đồng thiếu điều kiện theo Điều 117 BLDS 2015 có thể bị Tòa tuyên vô hiệu.
Lời khuyên: Cha mẹ nên họp gia đình, thống nhất cách chia và lập văn bản rõ ràng. Việc này giúp hạn chế tranh chấp về sau.
4. Nếu cha mẹ mất, con yêu cầu chia di sản thế nào?
Sau khi cha hoặc mẹ qua đời, con mới có quyền yêu cầu chia di sản. Cần nhớ ba điều:
- Hàng thừa kế: Con thuộc hàng thứ nhất. Những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau nếu chia theo pháp luật (Điều 651).
- Thời hiệu: Với di sản là bất động sản, thời hiệu yêu cầu chia là 30 năm. Với động sản, thời hiệu là 10 năm, theo Điều 623.
- Di chúc: Nếu có di chúc hợp pháp, di sản chia theo di chúc. Khi đó, hãy kiểm tra quyền của người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc.
5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Con có quyền kiện cha mẹ để đòi chia đất khi cha mẹ còn sống không?
Không, nếu đất là tài sản riêng của cha mẹ. Tòa án sẽ không chấp nhận yêu cầu chỉ vì người đòi là con. Con chỉ có thể khởi kiện khi chứng minh mình có quyền sở hữu chung, như góp vốn hoặc góp công tạo lập tài sản.
Cha mẹ tặng cho đất cho một người con thì các con khác có đòi lại được không?
Nếu hợp đồng hợp pháp và đã hoàn tất đăng ký. Tài sản đã tặng không còn là di sản. Các con khác chỉ có thể yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu nếu có căn cứ. Ví dụ: cha mẹ bị lừa dối, ép buộc hoặc đất là tài sản chung chưa có chữ ký đủ.
Chia tài sản khi cha mẹ còn sống, nên tặng cho hay lập di chúc?
Hai cách này khác nhau về thời điểm chuyển quyền sở hữu. Tặng cho chuyển quyền ngay. Di chúc chỉ có hiệu lực khi cha mẹ mất. Nếu cha mẹ muốn giữ quyền sở hữu đến cuối đời, di chúc phù hợp hơn. Nếu muốn giúp con ổn định cuộc sống sớm, có thể chọn tặng cho có điều kiện.
Kết luận
Theo pháp luật hiện hành, con không có quyền ép cha mẹ chia tài sản riêng. Quyền thừa kế chỉ phát sinh khi cha mẹ qua đời. Dù vậy, cha mẹ có thể tự nguyện chia sớm bằng tặng cho, chuyển nhượng hoặc di chúc. Dù chọn cách nào, hãy lập văn bản hợp pháp và công chứng đầy đủ. Làm vậy sẽ giữ hòa khí gia đình và tránh tranh chấp về sau.
Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, cung cấp kiến thức pháp luật chung. Bài viết không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể. Pháp luật có thể thay đổi theo thời gian. Mỗi gia đình có hoàn cảnh tài sản khác nhau. Bạn nên liên hệ trực tiếp luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư uy tín để được tư vấn chính xác.
Liên hệ ngay với chúng tôi để được Luật sư hỗ trợ kịp thời.
LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp vay nợ
- Luật sư tư vấn giải quyết lĩnh vực hình sự
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp tiền đặt cọc
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lao động
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp ly hôn
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lừa đảo online
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp dân sự
- Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp chia tài sản
- Luật sư tư vấn lập di chúc tại nhà
Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.
📞 Số điện thoại: 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net
Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?
- Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực: Đất đai, Hình sự, Thừa kế, Dân sự, Hành chính, Thương mại, Lao động.
- Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
- Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
- Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015