Hình sựBài viết pháp lý

KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO YÊU CẦU BỊ HẠI

Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại áp dụng với tội nào? Rút yêu cầu có dừng vụ án không? Xem quy định mới nhất tại đây.

Bảo HânĐăng ngày 13 tháng 11, 2026

Với một số tội danh, pháp luật chỉ cho phép khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại. Nếu bạn không yêu cầu, cơ quan chức năng không được khởi tố.

Bài viết này Luật sư Lê Tuấn Anh, Công ty Luật Sư LTA - luậtsư.net sẽ giải thích rõ và dẫn chiếu văn bản pháp luật mới nhất.

1. Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại là gì?

Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại là việc cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án để tiến hành điều tra khi có yêu cầu của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ, đối với những tội phạm mà pháp luật quy định chỉ được khởi tố khi có yêu cầu này.

Hiểu đơn giản, đối với một số tội phạm nhất định, yêu cầu của bị hại là điều kiện để cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự. Tuy nhiên, không phải mọi vụ án hình sự đều cần có yêu cầu của bị hại mới được khởi tố.

2. Ai có quyền khởi tố vụ án hình sự?

Nhiều người nhầm lẫn giữa “quyền khởi tố” và “quyền yêu cầu khởi tố”. Đây là hai khái niệm khác nhau.

Người có thẩm quyền ra quyết định khởi tố

Theo Điều 153 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, các cơ quan và người sau có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án: Cơ quan điều tra, Các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử, trong một số trường hợp luật định.

Người có quyền yêu cầu khởi tố

Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, quyền yêu cầu thuộc về:

- Bị hại là người trực tiếp bị thiệt hại.

- Người đại diện của bị hại, nếu bị hại là người dưới 18 tuổi.

- Người đại diện của bị hại có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.

- Người đại diện của bị hại đã chết.

3. Các trường hợp khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, chỉ được khởi tố các tội ở khoản 1 của các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155 và 156 Bộ luật Hình sự 2015 khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện về các trường hợp sau:

- Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác.

- Gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác trong tình trạng tinh thần bị kích động mạnh.

- Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong khi thi hành công vụ.

- Vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

- Gây thương tích do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.

- Vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính

- Hiếp dâm, cưỡng dâm, làm nhục người khác, vu khống.

Lưu ý quan trọng:

Quy định chỉ áp dụng với khoản 1 của mỗi điều.

Nếu hành vi thuộc khoản 2 trở lên, cơ quan chức năng có thể khởi tố mà không cần yêu cầu của bị hại.

4. Rút yêu cầu khởi tố có làm chấm dứt vụ án không?

Theo khoản 2 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi người đã yêu cầu rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ. Bị hại có thể rút ở bất kỳ giai đoạn nào, trong giai đoạn điều tra, truy tố hoặc xét xử.

Tuy nhiên, nếu người yêu cầu khởi tố đã rút đơn thì sẽ không có quyền được yêu cầu lại. Trừ trường hợp vụ án vẫn tiếp tục nếu có căn cứ xác định việc rút yêu cầu trái ý muốn của bị hại. Ví dụ: bị hại bị đe dọa, ép buộc hoặc cưỡng bức.

5. Bảo đảm quyền của bị hại nhưng không bỏ sót tội phạm

Quy định này đặt ra một câu hỏi. Nếu bị hại không yêu cầu hoặc rút đơn, hành vi phạm tội có bị bỏ lọt không?

Thực tế, khi không có yêu cầu thì cơ quan tố tụng không được khởi tố theo khoản 8 Điều 157, nên hành vi đó sẽ không bị xử lý hình sự. Đây là sự đánh đổi có chủ đích của pháp luật.

Cân bằng giữa hai mục tiêu được thể hiện qua các điểm sau:

- Tôn trọng ý chí bị hại. Các tội này liên quan đến danh dự, nhân phẩm.

- Giới hạn ở khoản 1. Hành vi nghiêm trọng hơn vẫn bị xử lý dù bị hại không yêu cầu khởi tố.

- Chặn việc ép rút đơn. Nếu rút yêu cầu do bị cưỡng bức, vụ án vẫn tiếp tục.

- Bảo vệ người yếu thế. Người đại diện thực hiện quyền thay cho trẻ em, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.

- Không loại trừ trách nhiệm khác. Dù không bị xử lý hình sự, người vi phạm vẫn có thể phải bồi thường dân sự hoặc bị xử phạt hành chính.

6. Dịch vụ tư vấn pháp luật hình sự tại Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net

Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net cung cấp dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực hình sự, hỗ trợ khách hàng:

Tư vấn giải quyết linh vực hình sự;
Tư vấn thủ tục tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố;
Soạn thảo đơn từ, chuẩn bị hồ sơ và tài liệu liên quan;
Tư vấn, hỗ trợ bào chữa cho người bị buộc tội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị hại theo quy định pháp luật.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi bị người khác đánh gây thương tích nhẹ, công an có tự khởi tố không?

Nếu hành vi thuộc khoản 1 Điều 134 BLHS, cơ quan chức năng chỉ khởi tố khi bạn có yêu cầu. Nếu tình tiết nặng hơn, thuộc khoản 2 trở lên, họ có thể khởi tố mà không cần yêu cầu của bạn.

Tôi đã yêu cầu khởi tố, giờ muốn rút thì có được không?

Có. Theo khoản 2 Điều 155 BLTTHS, bạn có thể rút yêu cầu và vụ án sẽ được đình chỉ. Tuy nhiên, nếu có căn cứ cho thấy bạn rút do bị ép buộc, vụ án vẫn tiếp tục.

Bị hại là trẻ em thì ai là người yêu cầu khởi tố?

Người đại diện hợp pháp của bị hại, thường là cha mẹ hoặc người giám hộ, sẽ thực hiện quyền này. Quy định này cũng áp dụng với người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất, hoặc bị hại đã chết.

Kết luận

Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại là chế định thể hiện sự tôn trọng ý chí của người bị thiệt hại. Chỉ các tội ở khoản 1 của 9 điều luật nêu trên mới áp dụng cơ chế này. Bị hại có quyền yêu cầu và cũng có quyền rút yêu cầu ở mọi giai đoạn, trừ khi bị ép buộc.

Nếu bạn đang ở trong tình huống này, hãy bảo toàn chứng cứ và cân nhắc kỹ trước khi quyết định. Quyết định đó có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của bạn về sau.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, cung cấp thông tin pháp luật chung. Nội dung không thay thế tư vấn pháp lý chuyên sâu cho từng vụ việc. Mỗi vụ án có tình tiết riêng và pháp luật có thể thay đổi. Vui lòng liên hệ trực tiếp luật sư để được tư vấn chính xác theo trường hợp của bạn.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được Luật sư hỗ trợ kịp thời.

LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.

📞 Số điện thoại: 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực: Đất đai, Hình sự, Thừa kế, Dân sự, Hành chính, Thương mại, Lao động.
Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

Căn cứ pháp lý

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015