Bỏ qua điều hướng, đến bài viết của lĩnh vực
Lĩnh vực

Hình sự

Bài viết pháp lý

Xem tất cả

Tin tức pháp lý

Xem tất cả

Kiến thức ôn tập

Xem tất cả

Tổng quan pháp lý về Hình sự và tố tụng hình sự

Hệ thống quy định về giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, quyền bào chữa, bảo vệ người bị hại và các quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành do đội ngũ Công ty Luật LTA biên soạn.

Tố giác, tin báo về tội phạm và giai đoạn xác minh ban đầu

Giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là giai đoạn mở đầu để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh có hay không dấu hiệu tội phạm. Người tố giác, người bị hại và người bị tố giác đều có quyền cung cấp tài liệu, chứng cứ, trình bày lời khai và nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tham gia ngay từ khi cơ quan điều tra tiếp nhận nguồn tin.

Quyền của người bị buộc tội và vai trò của người bào chữa

Người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo có quyền được thông báo, giải thích về hành vi bị tình nghi hoặc buộc tội, quyền trình bày lời khai, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội, và quyền tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa. Luật sư bào chữa tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung, thu thập tài liệu xác minh tình tiết gỡ tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và tranh tụng tại phiên tòa.

Các nhóm tội phạm phổ biến trong đời sống và giao thông

Trong thực tiễn tố tụng, nhiều vụ án phát sinh từ hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 260 Bộ luật Hình sự), làm giả hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức như giấy phép lái xe, giấy đăng ký xe, biển số xe giả (Điều 341 Bộ luật Hình sự), hoặc các vi phạm liên quan đến chất ma túy, bao gồm quy định bổ sung về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256a Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025). Việc định tội danh và khung hình phạt phụ thuộc vào cấu thành tội phạm, mức độ thiệt hại và các tình tiết định khung cụ thể.

Biện pháp tư pháp và trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự

Bên cạnh hình phạt chính và hình phạt bổ sung, Bộ luật Hình sự quy định các biện pháp tư pháp nhằm tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm, buộc công khai xin lỗi, khôi phục lại tình trạng ban đầu hoặc bắt buộc chữa bệnh. Việc chủ động bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử vừa bảo đảm quyền lợi dân sự của bị hại vừa là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quan trọng theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Nếu cần đánh giá hồ sơ cụ thể, bạn có thể tham khảo dịch vụ Luật sư hình sự hoặc ước tính chi phí tố tụng tại công cụ Tính án phí và tạm ứng án phí.

Câu hỏi thường gặp về Hình sự

Biện pháp tư pháp là gì theo Bộ luật Hình sự?

Biện pháp tư pháp là các biện pháp hình sự do cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng đối với người có hành vi nguy hiểm cho xã hội hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm hỗ trợ hoặc thay thế hình phạt. Theo Điều 46 Bộ luật Hình sự 2015, các biện pháp tư pháp đối với cá nhân gồm: tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm; trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại, buộc công khai xin lỗi; bắt buộc chữa bệnh; và các biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Sử dụng trái phép chất ma túy bị xử phạt hành chính hay truy cứu trách nhiệm hình sự?

Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy trước hết bị xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy hoặc cai nghiện. Tuy nhiên, theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025 (bổ sung Điều 256a có hiệu lực từ ngày 01/7/2025), người đang trong thời hạn cai nghiện, đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện hoặc vừa chấp hành xong các biện pháp này trong thời hạn luật định mà tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Uống rượu bia gây tai nạn giao thông khi nào bị xử lý hình sự theo Điều 260 BLHS?

Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ vi phạm quy định về an toàn giao thông gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe (tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên) hoặc thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng trở lên thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Nếu trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định của pháp luật thì đây là tình tiết định khung tăng nặng tại khoản 2 Điều 260 với khung hình phạt từ 03 năm đến 10 năm tù.

Sử dụng biển số xe giả, giấy tờ giả bị xử lý như thế nào?

Hành vi gắn biển số không do cơ quan có thẩm quyền cấp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính nghiêm khắc về trật tự, an toàn giao thông và tịch thu biển số. Trường hợp làm giả hoặc sử dụng biển số xe giả, giấy đăng ký xe giả, giấy phép lái xe giả để thực hiện hành vi trái pháp luật thì tùy theo tính chất, mức độ và số lượng tài liệu giả, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.