Hình sựBài viết pháp lý

LỪA ĐẢO QUA ỨNG DỤNG ĐỊNH DANH ĐIỆN TỬ: CẢNH GIÁC RỦI RO PHÁP LÝ!

Lừa đảo qua ứng dụng định danh điện tử bị xử lý thế nào? Tìm hiểu thủ đoạn giả mạo VNeID, trách nhiệm hình sự và cách bảo vệ quyền lợi.

Tạ MạnhĐăng ngày 14 tháng 11, 2026

Ứng dụng định danh điện tử VNeID được sử dụng phổ biến trong xác thực danh tính, thực hiện thủ tục hành chính và khai thác thông tin cá nhân. Tuy nhiên, lợi dụng sự phổ biến này, nhiều đối tượng đã giả danh cơ quan công an, tạo ứng dụng giả mạo hoặc gửi đường dẫn chứa mã độc nhằm đánh cắp dữ liệu và chiếm đoạt tài sản.

Không chỉ gây thiệt hại về tài sản, những hành vi này còn tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân, bị lợi dụng tài khoản ngân hàng và phát sinh các giao dịch trái phép. Vậy lừa đảo thông qua ứng dụng định danh điện tử bị xử lý như thế nào? Người bị hại cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Bài viết dưới đây do Luật sư Lê Tuấn Anh, Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net thực hiện.

1. Các thủ đoạn lừa đảo thông qua ứng dụng định danh điện tử

Các đối tượng thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết về quy trình định danh điện tử và tâm lý lo ngại khi nhận thông báo từ cơ quan nhà nước để thực hiện hành vi lừa đảo.

Một số thủ đoạn phổ biến gồm:

− Giả danh cán bộ công an hướng dẫn cài đặt VNeID: Đối tượng gọi điện, tự xưng là cán bộ công an hoặc cán bộ địa phương, yêu cầu người dân cập nhật thông tin cư trú, căn cước hoặc kích hoạt tài khoản định danh điện tử. Sau đó, chúng gửi đường dẫn đến ứng dụng giả mạo có chứa mã độc.

− Giả mạo ứng dụng và website VNeID: Các đối tượng tạo ứng dụng hoặc trang web có giao diện gần giống hệ thống chính thức để đánh cắp thông tin đăng nhập, dữ liệu cá nhân và thông tin tài khoản ngân hàng.

− Lừa đảo cập nhật, tích hợp giấy tờ: Đối tượng thông báo cần tích hợp thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ cá nhân hoặc dữ liệu hộ tịch vào VNeID. Sau đó, chúng yêu cầu truy cập đường dẫn lạ hoặc cung cấp thông tin xác thực.

− Lừa đảo thông qua thông báo xử phạt: Đối tượng giả danh cơ quan chức năng, thông báo người dân có vi phạm hành chính hoặc cần xác minh thông tin. Sau đó, chúng yêu cầu truy cập website giả mạo để thực hiện các thao tác theo hướng dẫn.

− Chiếm đoạt tài khoản và tài sản: Sau khi có được thông tin hoặc quyền truy cập thiết bị, các đối tượng tìm cách kiểm soát tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc sử dụng dữ liệu cá nhân để thực hiện giao dịch trái phép.

2. Trách nhiệm hình sự đối với hành vi lừa đảo qua ứng dụng định danh điện tử

Tùy phương thức thực hiện, mục đích chiếm đoạt và hậu quả, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các tội danh sau:

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản – Điều 174 Bộ luật Hình sự

Người sử dụng thủ đoạn gian dối như giả danh cán bộ công an, giả mạo ứng dụng định danh điện tử hoặc tạo thông báo giả để khiến người khác tin tưởng và giao tài sản có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Khung hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Trường hợp phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức hoặc chiếm đoạt tài sản từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Trường hợp chiếm đoạt tài sản từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, mức phạt tù từ 07 năm đến 15 năm. Nếu chiếm đoạt tài sản từ 500 triệu đồng trở lên, mức hình phạt có thể từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân.

Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản – Điều 290 Bộ luật Hình sự

Trường hợp sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản thuộc các dạng hành vi được quy định tại Điều 290 và không thuộc trường hợp áp dụng Điều 173, Điều 174, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều luật này.

Khung hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Các trường hợp tăng nặng có thể bị phạt tù đến 20 năm.

Việc xác định tội danh phải căn cứ vào phương thức gian dối, cách thức chiếm đoạt và dấu hiệu pháp lý cụ thể của từng vụ việc. Không phải mọi hành vi lừa đảo có sử dụng điện thoại hoặc ứng dụng đều mặc nhiên bị xử lý theo Điều 290.

3. Trách nhiệm pháp lý liên quan đến dữ liệu cá nhân và tài khoản ngân hàng

Ngoài hành vi chiếm đoạt tài sản, các đối tượng lừa đảo còn có thể thực hiện những hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân và thông tin tài khoản ngân hàng.

Đối với hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân:

Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc thu thập, sử dụng, tiết lộ hoặc chuyển giao dữ liệu cá nhân trái quy định có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Đặc biệt, thông tin căn cước, số điện thoại, dữ liệu sinh trắc học và thông tin tài khoản là những dữ liệu cần được bảo vệ. Việc sử dụng các thông tin này để giả mạo danh tính hoặc thực hiện giao dịch trái phép có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Đối với hành vi sử dụng tài khoản ngân hàng để nhận và chuyển tiền lừa đảo:

Người đứng tên tài khoản ngân hàng có thể gặp rủi ro pháp lý nếu cố ý cho thuê, cho mượn hoặc sử dụng tài khoản để tiếp nhận, luân chuyển tiền có nguồn gốc từ hành vi phạm tội.

Tùy thuộc vào nhận thức, mục đích và hành vi cụ thể, người liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc các tội danh khác tương ứng.

Tuy nhiên, người bị lừa cung cấp thông tin hoặc bị chiếm quyền sử dụng tài khoản không đương nhiên phải chịu trách nhiệm hình sự. Cơ quan có thẩm quyền phải làm rõ vai trò, lỗi và mức độ tham gia của từng người.

4. Người bị lừa đảo qua ứng dụng yêu cầu định danh điện tử cần làm gì?

Khi phát hiện có dấu hiệu bị lừa đảo thông qua ứng dụng có yêu cầu định danh điện tử, người bị hại cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản và quyền lợi hợp pháp:

− Liên hệ ngân hàng: Yêu cầu khóa hoặc tạm ngừng giao dịch đối với tài khoản có nguy cơ bị chiếm đoạt.

− Bảo vệ thiết bị: Ngừng sử dụng thiết bị nghi bị cài ứng dụng giả mạo, không tiếp tục cung cấp mã OTP hoặc thông tin xác thực.

− Lưu giữ chứng cứ: Bảo quản tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn, lịch sử giao dịch, thông tin tài khoản nhận tiền và các tài liệu liên quan.

− Trình báo cơ quan công an: Gửi đơn tố giác và cung cấp chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xác minh và xử lý.

− Yêu cầu bảo vệ quyền lợi: Thực hiện các quyền yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, khiếu nại, khởi kiện hoặc yêu cầu bồi thường khi có căn cứ.

5. Biện pháp phòng tránh lừa đảo qua ứng dụng định danh điện tử

Để hạn chế nguy cơ bị chiếm đoạt tài sản và dữ liệu cá nhân, người dân cần lưu ý:

− Chỉ tải ứng dụng VNeID từ CH Play hoặc App Store và kiểm tra đúng đơn vị phát triển.

− Không truy cập đường dẫn lạ được gửi qua tin nhắn, mạng xã hội hoặc cuộc gọi không xác định.

− Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu sinh trắc học cho người khác.

− Không cài đặt ứng dụng theo yêu cầu của người tự xưng là cán bộ công an hoặc cơ quan nhà nước.

− Chủ động xác minh thông tin tại cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền khi nhận được yêu cầu cập nhật dữ liệu.

− Thường xuyên kiểm tra biến động tài khoản ngân hàng và cảnh báo giao dịch bất thường.

Đặc biệt, người dân cần cảnh giác với các yêu cầu nộp phí kích hoạt, phí xác thực hoặc chuyển tiền để hoàn tất thủ tục định danh điện tử.

6. Kết luận

Lừa đảo thông qua ứng dụng định danh điện tử không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân, chiếm đoạt tài khoản ngân hàng và phát sinh nhiều tranh chấp pháp lý.

Người thực hiện hành vi giả mạo cơ quan nhà nước, ứng dụng định danh điện tử để chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trong khi đó, người bị hại cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, lưu giữ chứng cứ và trình báo kịp thời để được hỗ trợ giải quyết.

6. Dịch vụ tư vấn tại Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net

Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý liên quan đến hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, bao gồm:

− Tư vấn quyền và nghĩa vụ của người bị hại trong các vụ việc lừa đảo trực tuyến.

− Hỗ trợ soạn thảo đơn tố giác tội phạm, đơn trình báo và tài liệu liên quan.

− Hỗ trợ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết vụ việc.

8. Câu hỏi thường gặp

− Giả danh công an yêu cầu người dân cài đặt ứng dụng VNeID giả mạo có bị xử lý hình sự không?

Nếu người thực hiện sử dụng danh nghĩa cán bộ công an, tạo ứng dụng giả mạo nhằm gian dối và chiếm đoạt tài sản, hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự hoặc tội danh tương ứng. Mức hình phạt phụ thuộc vào giá trị tài sản và các tình tiết của vụ án.

− Bị lừa cung cấp thông tin cá nhân và mã OTP có phải chịu trách nhiệm pháp lý không?

Thông thường, người bị lừa cung cấp thông tin cá nhân hoặc mã OTP không phải chịu trách nhiệm hình sự chỉ vì hành vi đó. Tuy nhiên, nếu người này cố ý sử dụng tài khoản hoặc thông tin được cung cấp để hỗ trợ người khác thực hiện hành vi phạm tội thì có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật.

− Bị chiếm đoạt tiền thông qua ứng dụng VNeID giả mạo có thể yêu cầu bồi thường không?

Người bị hại có quyền yêu cầu người thực hiện hành vi vi phạm bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. Người bị hại cũng có thể cung cấp chứng cứ, yêu cầu giải quyết phần bồi thường trong quá trình giải quyết vụ án hình sự hoặc khởi kiện theo thủ tục dân sự khi có căn cứ.

Ghi chú: Bài viết mang tính chất tham khảo, cung cấp thông tin pháp luật chung, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể cho từng trường hợp.

Liên hệ ngay với chúng tôi để được Luật sư hỗ trợ kịp thời.

LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.

📞 Số điện thoại: 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực: Đất đai, Hình sự, Thừa kế, Dân sự, Hành chính, Thương mại, Lao động.
Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

Căn cứ pháp lý

Bài cùng chuyên mục