Hàng giả hay xâm phạm sở hữu trí tuệ? Giải mã pháp lý những vụ làm giả thương hiệu đình đám

Vấn đề đặt ra trong thực tiễn

Trong những năm gần đây, tình trạng làm giả hàng hóa ngày càng diễn biến phức tạp và tinh vi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người tiêu dùng, uy tín của doanh nghiệp và trật tự thương mại. Đặc biệt, hành vi làm giả thương hiệu như sao chép nhãn hiệu, bao bì, logo không chỉ gây nhầm lẫn cho khách hàng mà còn là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, trong thực tiễn xử lý, nhiều vụ việc lại chỉ bị xử phạt hành chính hoặc chỉ xem xét dưới góc độ tội “sản xuất, buôn bán hàng giả” được quy định từ Điều 192 đến Điều 195 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) (sau đây gọi tắt là “BLHS 2015”), chưa làm rõ bản chất hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Vì vậy, cần có một cái nhìn đầy đủ về mối liên hệ giữa hành vi làm hàng giả và tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, từ đó nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự trong thực tiễn.

Khái niệm pháp lý liên quan: Hàng giả và quyền sở hữu trí tuệ

Theo quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP), hàng giả không chỉ là sản phẩm không đạt chất lượng, mà còn bao gồm hàng giả mạo nhãn hiệu, bao bì, chỉ dẫn địa lý, nguồn gốc xuất xứ. Đây là hành vi gian lận thương mại nhằm trục lợi bất chính, đánh lừa người tiêu dùng.

Về quyền sở hữu trí tuệ, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022) định nghĩa đây là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ – bao gồm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp (nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp…) và quyền đối với giống cây trồng. Trong đó, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các chủ thể khác nhau và được bảo hộ nếu đã đăng ký theo quy định pháp luật.

Mối liên hệ giữa hành vi làm hàng giả và tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Hành vi làm giả thương hiệu, mạo danh nhãn hiệu nổi tiếng là điển hình của sự giao thoa giữa tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các tội về sản xuất, buôn bán hàng giả.

Cụ thể, theo Điều 226 BLHS 2015, người nào cố ý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệcủa tổ chức, cá nhân như làm giả nhãn hiệu đã đăng ký, nhằm mục đích thương mại và thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 200 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là tội danh bảo vệ trực tiếp quyền sở hữu công nghiệp, đặc biệt là quyền đối với nhãn hiệu.

Tuy nhiên, nếu hàng hóa bị làm giả không chỉ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn giả cả về chất lượng, công dụng, xuất xứ…, thì hành vi này có thể đồng thời cấu thành các tội khác từ Điều 192 đến Điều 195 BLHS 2015. Ví dụ, nếu sản phẩm giả là thuốc hoặc thực phẩm chức năng, người vi phạm có thể bị xử lý theo Điều 194 (Tội sản xuất, buôn bán thuốc giả) hoặc Điều 193 (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm). Như vậy, trong một hành vi đơn nhất, người phạm tội có thể vi phạm nhiều khách thể pháp lý khác nhau và bị truy tố theo nhiều điều luật.

Khi nào xử lý theo Điều 226, khi nào theo Điều 192–195 hoặc kết hợp cả hai

Trường hợp chỉ xử lý theo Điều 226 BLHS 2015

Nếu cá nhân/tổ chức chỉ làm giả thương hiệu, nhãn hiệu, bao bì hoặc chỉ dẫn địa lý nhưng không làm giả chất lượng sản phẩm, thì hành vi chủ yếu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong trường hợp này, nếu thỏa mãn điều kiện về thiệt hại hoặc thu lợi bất chính, thì bị xử lý theo Điều 226 BLHS 2015.

Ví dụ: Làm giả logo của một thương hiệu giày nổi tiếng (Nike, Adidas) trên sản phẩm giày kém chất lượng nhưng bản thân giày vẫn là sản phẩm sử dụng được, không ảnh hưởng đến sức khỏe thì chỉ cần xử lý theo Điều 226 (nếu đủ định lượng hình sự).

Trường hợp xử lý theo Điều 192–195 BLHS 2015

Nếu sản phẩm bị làm giả có tính chất gây nguy hiểm như thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, thuốc không có dược chất, mỹ phẩm gây dị ứng… thì có thể bị xử lý theo các Điều 192–195 BLHS 2015, bất kể hành vi có vi phạm quyền sở hữu trí tuệ hay không.

Trường hợp xử lý đồng thời cả hai tội

Trong nhiều vụ việc, hành vi vừa làm giả nhãn hiệu, vừa làm giả chất lượng sản phẩm, điển hình là nước súc miệng giả mang nhãn hiệu “Listerine”, mỹ phẩm giả nhãn “Shiseido”, thuốc trị bệnh gắn mác “Stada” nhưng không có hoạt chất điều trị – thì người vi phạm có thể bị truy tố cả tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và tội sản xuất hàng giả.

Điều kiện xử lý đồng thời được Bộ Công an và Viện kiểm sát nhân dân tối cao hướng dẫn là: khi có đủ yếu tố cấu thành của cả hai tội, thì có thể truy cứu nhiều tội danh để phản ánh đầy đủ tính chất nguy hiểm của hành vi.

Thực tiễn áp dụng và một số vụ việc tiêu biểu

Trong thời gian qua, nhiều vụ việc điển hình đã được khởi tố hình sự vì hành vi làm giả thương hiệu kết hợp với sản xuất hàng giả. Ví dụ:

Vào ngày 25/10/2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã thi hành Quyết định khởi tố đối với Trương Thị Liên và Nguyễn Thị Thảo về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” quy định tại khoản 2 Điều 226 BLHS 2015. Tổng cộng có tới 54 loại hàng hóa với 13.370 sản phẩm, tổng số tiền hàng hóa giả mạo nhãn hiệu là 973.996.000 đồng.

Hoặc gần đây nhất, vào ngày 16/4/2025, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triệt phá một đường dây sản xuất, buôn bán thuốc tân dược giả với quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc, bắt giữ và khởi tố 14 bị can về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc phòng bệnh, thuốc chữa bệnh”. Trong số sản phẩm bị thu giữ, có 4 loại được xác định là giả mạo thuốc đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành, bao gồm Tetracyclin, Clorocid, Pharcoter và Neo-Codion.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít vụ việc chỉ bị xử phạt hành chính hoặc dừng lại ở mức thu giữ hàng hóa, chưa làm rõ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự.

Kiến nghị về hướng xử lý và hoàn thiện pháp luật

Từ thực tiễn áp dụng, có thể thấy việc phân biệt giữa hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và làm hàng giả là tương đối khó khăn, đặc biệt trong các vụ việc có yếu tố phức tạp. Vì vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan điều tra, quản lý thị trường, thanh tra chuyên ngành và Viện kiểm sát để đánh giá đúng bản chất hành vi. Bên cạnh đó, cần có hướng dẫn liên ngành để làm rõ tiêu chí áp dụng Điều 226 BLHS 2015 và các điều luật về hàng giả, tránh tình trạng xử lý không thống nhất hoặc bỏ lọt tội phạm.

Về phía doanh nghiệp, cần chủ động đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, thực hiện biện pháp kiểm tra, giám sát thị trường và kịp thời thông báo vi phạm đến cơ quan chức năng. Với người tiêu dùng, cần nâng cao nhận thức để không tiếp tay cho hành vi sử dụng hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Kết luận

Hành vi làm giả thương hiệu không chỉ là hành vi gian lận thương mại đơn thuần mà còn là sự xâm phạm nghiêm trọng đến quyền sở hữu trí tuệ, một loại tài sản có giá trị đặc biệt trong nền kinh tế thị trường hiện đại. Pháp luật hình sự Việt Nam đã có quy định tương đối đầy đủ để xử lý hành vi này, nhưng việc áp dụng đồng bộ giữa Điều 226 BLHS 2015 và các điều luật về hàng giả vẫn còn vướng mắc. Do đó, việc nhìn nhận đúng bản chất hành vi, áp dụng đầy đủ các quy định pháp luật là điều kiện tiên quyết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, người tiêu dùng và sự công bằng trong thương mại.

LUẬTSƯ.NET CHUYÊN TƯ VẤN VÀ CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp vay nợ
• Luật sư tư vấn giải quyết lĩnh vực hình sự
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp tiền đặt cọc
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lao động
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp ly hôn
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lừa đảo online
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp dân sự
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp chia tài sản
• Luật sư tư vấn lập di chúc tại nhà

Địa chỉ, số điện thoại Luật sư giỏi TP.HCM

Nếu bạn cần hỗ trợ trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng cho vay tài sản, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp.

LUẬTSƯ.NET – LUẬT SƯ GIỎI TP.HCM

📞 Số điện thoại: 0364919191 – 0919989876
📍 Địa chỉ: Số 11 Đường Số 7, KDC CityLand Park Hills, Phường 10, Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

“Chọn chúng tôi, chọn giải pháp pháp lý hiệu quả nhất!”

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

1. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Chúng tôi đã xử lý thành công hàng trăm vụ tranh chấp nợ khó đòi, từ cá nhân đến doanh nghiệp.
2. Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
3. Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
4. Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

Đăng ký thành lập doanh nghiệp trọn gói giá rẻ chỉ 599k: https://dangkykinhdoanh.top/

Xem thêm:

Bồi thường tổn thất tinh thần: Hiểu đúng để bảo vệ quyền lợi

“Vượt ngưỡng định lượng – Đối mặt án tử trong các tội danh về ma túy”

Xâm phạm sức khỏe người thân trong gia đình bị xử phạt như thế nào?

Xịt hơi cay vào nhân viên bán hàng để cướp tài sản