Bỏ qua điều hướng, đến nội dung bài viết
KhácBài viết pháp lý

Khi Nào Được Yêu Cầu Thay Đổi Người Tiến Hành Tố Tụng?

Khi nào được yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng? Các căn cứ và người có quyền đề nghị trong tố tụng hình sự và tố tụng dân sự.

Tạ Mạnh
Khi nào được yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng? Các căn cứ và người có quyền đề nghị trong tố tụng hình sự và tố tụng dân sự.

Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự có quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng nếu có căn cứ cho rằng người này không khách quan, vô tư, nhằm bảo đảm vụ án được giải quyết công bằng, đúng pháp luật.

Bài viết dưới đây, Luật sư Lê Tuấn Anh, Công ty Luật Sư LTA - Luậtsư.net sẽ trình bày các căn cứ thay đổi theo quy định hiện hành.

1. Thay đổi người tiến hành tố tụng hình sự

Theo Điều 49 BLTTHS 2015, sửa đổi 2025, người tiến hành tố tụng phải từ chối hoặc bị thay đổi khi thuộc một trong các trường hợp sau:

− Đồng thời là bị hại, đương sự; là người đại diện, người thân thích của bị hại, đương sự hoặc của bị can, bị cáo;

− Đã tham gia với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật trong vụ án đó;

− Có căn cứ rõ ràng khác cho rằng họ có thể không vô tư khi làm nhiệm vụ.

Từng chức danh còn có căn cứ riêng tại các Điều 51 đến 54. Chẳng hạn, Thẩm phán, Hội thẩm phải bị thay đổi nếu là người thân thích của nhau trong cùng Hội đồng xét xử, hoặc đã xét xử sơ thẩm, phúc thẩm vụ án đó (Điều 53).

Theo Điều 50, những người có quyền đề nghị thay đổi gồm Kiểm sát viên; người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự và người đại diện của họ; người bào chữa và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự.

2. Thay đổi người tiến hành tố tụng dân sự

Theo Điều 52 BLTTDS 2015, sửa đổi 2025, người tiến hành tố tụng phải từ chối hoặc bị thay đổi khi:

− Đồng thời là đương sự, người đại diện hoặc người thân thích của đương sự;

− Đã tham gia tố tụng trong cùng vụ việc với tư cách người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch;

− Có căn cứ rõ ràng cho rằng họ có thể không vô tư khi làm nhiệm vụ.

Riêng Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân còn phải bị thay đổi nếu là người thân thích của nhau trong cùng Hội đồng xét xử, hoặc đã giải quyết vụ việc đó ở cấp trước (Điều 53).

3. Lưu ý khi yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng

Yêu cầu cần có căn cứ cụ thể và chứng cứ kèm theo; nghi ngờ chung chung, không thuộc các trường hợp luật định, thường không được chấp nhận.

Đương sự nên nêu rõ người bị đề nghị thay đổi, căn cứ pháp lý và tài liệu chứng minh để yêu cầu được xem xét đúng thẩm quyền.

4. Kết luận

Cả tố tụng hình sự và dân sự đều cho phép thay đổi người tiến hành tố tụng khi có căn cứ luật định, phổ biến là quan hệ thân thích với các bên, đã tham gia tố tụng ở tư cách khác, hoặc có căn cứ rõ ràng cho thấy không vô tư. Nắm rõ căn cứ và người có quyền đề nghị giúp đương sự bảo vệ quyền lợi hiệu quả hơn.

5. Dịch vụ pháp lý về thay đổi người tiến hành tố tụng tại Luậtsư.net

Công ty Luật Sư LTA -Luậtsư.net cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong các vấn đề liên quan đến thay đổi người tiến hành tố tụng, gồm:

− Đánh giá tính khách quan, vô tư của người tiến hành tố tụng trong từng vụ án;

− Rà soát hồ sơ, tài liệu và chứng cứ làm căn cứ yêu cầu thay đổi;

− Soạn thảo đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng;

− Tư vấn cơ quan, người có thẩm quyền xem xét và giải quyết yêu cầu;

− Hỗ trợ khách hàng thực hiện quyền đề nghị thay đổi trong vụ án dân sự, hình sự;

− Tư vấn khiếu nại, kiến nghị nếu yêu cầu thay đổi không được xem xét đúng quy định.

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

− Bị cáo có quyền yêu cầu thay đổi Thẩm phán không?

Có. Theo Điều 50 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị can, bị cáo và người đại diện của họ có quyền đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng khi có căn cứ.

− Thẩm phán và Hội thẩm là người thân thích thì có phải thay đổi không?

Có. Nếu cùng trong một Hội đồng xét xử và là người thân thích với nhau, chỉ một người được tiến hành tố tụng, theo Điều 53 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

− Nghi ngờ Thẩm phán thiên vị thì có được yêu cầu thay đổi không?

Chỉ khi có căn cứ rõ ràng cho rằng người này có thể không vô tư khi làm nhiệm vụ. Nghi ngờ chung chung, không có chứng cứ, thường không được chấp nhận.

Ghi chú: Bài viết mang tính chất tham khảo, cung cấp thông tin pháp luật chung, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể cho từng trường hợp. Để được hỗ trợ chính xác, vui lòng liên hệ trực tiếp luật sư của Luậtsư.net

Liên hệ ngay với chúng tôi để được Luật sư hỗ trợ kịp thời.

LUẬTSƯ.NET CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.

📞 Số điện thoại: 0919989876 
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

Luậtsư.net – dịch vụ luật sư uy tín tại TP.HCM.

📞 Số điện thoại: 0919989876 
📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 700000
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

1.    Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực: Đất đai, Hình sự, Thừa kế, Dân sự, Hành chính, Thương mại, Lao động.

2.    Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.

3.    Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.

4.    Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.

Căn cứ pháp lý

  1. Bộ luật tố tụng dân sự 2015
  2. Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật tố tụng dân sự, luật tố tụng hành chính, luật tư pháp người chưa thành niên, luật phá sản và luật hòa giải, đối thoại tại tòa án
  3. Bộ luật tố tụng hình sự 2015
  4. Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật tố tụng hình sự

Bài cùng chuyên mục