Điểm mới về công tác Phòng cháy chữa cháy 2026

Công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (CNCH) tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn quản lý nghiêm ngặt và hiện đại hóa mạnh mẽ. Việc Quốc hội thông qua Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (chính thức có hiệu lực) cùng chuỗi văn bản hướng dẫn như Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Thông tư 63/2025/TT-BXD, và mới nhất là Nghị định 69/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 20/04/2026) đã tạo nên một hành lang pháp lý hoàn toàn mới.

Đối với các tổ chức, cá nhân và đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, việc thấu hiểu và áp dụng đúng các quy định mới này không chỉ giúp tránh được những chế tài xử phạt nặng nề mà còn là giải pháp cốt lõi để bảo vệ dòng vốn, tài sản và tính mạng con người. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết những điểm mới của phòng cháy chữa cháy quan trọng nhất mà bạn bắt buộc phải biết.

1. Tên Gọi Mới Và Việc Luật Hóa Toàn Diện Mảng Cứu Nạn, Cứu Hộ (CNCH)

Trước đây, tên gọi chỉ là “Luật Phòng cháy và chữa cháy”. Tuy nhiên, thực tế các vụ hỏa hoạn cho thấy công tác cứu người, cứu tài sản luôn song hành và có tính chất quyết định.

• Tên gọi chính thức: Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
• Ý nghĩa pháp lý: Việc đưa cụm từ “cứu nạn, cứu hộ” vào tên gọi khẳng định cơ sở pháp lý tối cao, quy định rõ ràng và tách bạch trách nhiệm, quy trình, quyền hạn của lực lượng chức năng cũng như của cơ sở trong các tình huống khẩn cấp. Doanh nghiệp hiện nay không chỉ chuẩn bị phương án dập lửa mà phải xây dựng đồng bộ phương án cứu nạn.

2. Thẩm Định Thiết Kế PCCC Tích Hợp Thẳng Vào Thẩm Định Xây Dựng

Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, quy trình thẩm định đã được thiết lập theo hướng tích hợp. Hồ sơ thiết kế PCCC sẽ được cơ quan chuyên môn về xây dựng chủ trì phối hợp thẩm định song song cùng với hồ sơ thiết kế kỹ thuật xây dựng công trình.

Lợi ích: Doanh nghiệp loại bỏ được tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” khi bản vẽ xây dựng được duyệt nhưng bản vẽ PCCC lại bị bác bỏ, hoặc ngược lại. Việc tích hợp giúp rút ngắn quy trình nghiệm thu công trình đi vào hoạt động rõ rệt.

3. Siết Chặt Quản Lý, Cấp Phép Vật Liệu Và Cấu Kiện Ngăn Cháy

Một trong những mắt xích khiến nhiều công trình bị đình trệ nghiệm thu trong thời gian qua chính là tiêu chuẩn vật liệu chống cháy. Thông tư 63/2025/TT-BXD (có hiệu lực từ ngày 16/02/2026) đã đưa ra lời giải bằng cách phân định rõ thẩm quyền quản lý:

Cấp phép lưu thông tại địa phương

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ giao cho cơ quan chuyên môn về xây dựng tại địa phương thực hiện cấp giấy phép lưu thông đối với vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy (thuộc Phụ lục V Nghị định 105/2025/NĐ-CP). Thủ tục này được xử lý trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ và thay thế hoàn toàn cho thủ tục công bố hợp chuẩn, hợp quy rườm rà trước đây.

Hậu kiểm tập trung tại Trung ương

Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng sẽ chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra chất lượng các loại vật liệu này sau khi chúng được lưu thông và lắp đặt trên thị trường.

Trách nhiệm xuyên suốt của doanh nghiệp

Các đơn vị sản xuất, nhập khẩu, lắp ráp vật liệu ngăn cháy phải chịu trách nhiệm pháp lý xuyên suốt về chất lượng sản phẩm từ khâu khai báo cho đến khi vận hành trong công trình, loại bỏ tư duy “xin xong giấy phép là hết trách nhiệm”.

4. Thay Đổi Tần Suất Tự Kiểm Tra Và Lịch Gửi Báo Cáo PCCC Định Kỳ

Thay vì việc phó mặc cho các đợt kiểm tra liên ngành của cơ quan công an, quy định mới đẩy mạnh cơ chế “tự quản” và gắn trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu cơ sở.

• Tần suất tự kiểm tra: Người đứng đầu cơ sở phải tổ chức tự kiểm tra an toàn PCCC thường xuyên với tần suất không quá 01 tháng/lần. Nội dung bao gồm việc kiểm tra tình trạng bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, đèn sự cố và đặc biệt là độ thông thoáng của lối thoát nạn.
• Thời hạn nộp báo cáo định kỳ mới (Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP):
• • Đối với cơ sở thuộc danh mục nguy hiểm về cháy, nổ: Bắt buộc báo cáo 2 lần/năm (trước ngày 15/06 và trước ngày 15/12 hằng năm).
  • Đối với các cơ sở còn lại thuộc diện quản lý: Báo cáo 1 lần/năm (trước ngày 15/12 hằng năm).
  • Hình thức: Khuyến khích cập nhật trực tiếp trên hệ thống Cơ sở dữ liệu về PCCC và truyền tin báo cháy để chuyển đổi số toàn diện.

5. Lộ Trình Bắt Buộc Kết Nối Thiết Bị Truyền Tin Báo Cháy Sớm

Nhằm hiện đại hóa công tác ứng phó, ứng dụng công nghệ IoT (Internet vạn vật) vào an toàn đô thị, luật mới đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc lắp đặt thiết bị truyền tín hiệu cảnh báo cháy sớm.

Khi có sự cố khói hoặc nhiệt, tín hiệu từ cơ sở sẽ ngay lập tức truyền về trung tâm chỉ huy công an địa phương chỉ trong vài giây, giảm thiểu thiệt hại do phát hiện muộn.

6. Điểm Mới Về Xử Phạt Hành Chính Theo Nghị Định 69/2026/NĐ-CP

Có hiệu lực từ ngày 20/04/2026, Nghị định 69/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 106/2025/NĐ-CP đã mang đến những thay đổi có tính răn đe cao, đồng thời giải quyết các tranh chấp pháp lý thực tế:

Vi phạm nhiều lần không “phạt chồng” mà áp dụng tình tiết tăng nặng

Nếu một cơ sở vi phạm lặp đi lặp lại cùng một hành vi trong một khu vực, cơ quan chức năng sẽ không cộng dồn các mức phạt tiền của từng lần vi phạm (không phạt chồng) mà sẽ phạt một hành vi duy nhất và áp dụng tình tiết tăng nặng. Quy định này bám sát Luật Xử lý vi phạm hành chính, tăng tính minh bạch khi thực thi pháp luật.

Phân định rõ trách nhiệm giữa chủ nhà và người thuê/mượn cơ sở

Trước đây, khi xảy ra vi phạm PCCC tại các tòa nhà văn phòng, nhà xưởng cho thuê, việc quy trách nhiệm thường bị đùn đẩy qua lại. Quy định mới nêu rõ: Người thuê, mượn, ở nhờ hoặc các tổ chức cùng hoạt động trong một cơ sở sẽ bị xử phạt trực tiếp dựa trên phạm vi trách nhiệm quản lý, sử dụng thực tế của mình.

Cho phép xử phạt trên môi trường điện tử

Cơ quan chức năng được quyền sử dụng các dữ liệu, hình ảnh, video ghi nhận từ hệ thống camera giám sát hoặc phương tiện điện tử để tiến hành “phạt nguội” và lập biên bản vi phạm hành chính về PCCC trực tuyến.

Cập nhật một số mức phạt tiền đáng chú ý:

• Trang bị, lắp đặt hệ thống báo cháy, chữa cháy, phương tiện cứu nạn không bảo đảm số lượng hoặc yêu cầu kỹ thuật: Phạt từ 30.000.000đ đến 40.000.000đ.
• Không mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đủ đối tượng quy định: Phạt từ 10.000.000đ đến 15.000.000đ.
• Không duy trì đúng trữ lượng nước chữa cháy theo quy định: Phạt từ 3.000.000đ đến 5.000.000đ.
• Không xuất trình hồ sơ PCCC, CNCH khi có yêu cầu thanh tra: Phạt từ 3.000.000đ đến 5.000.000đ.
• Các vi phạm liên quan đến việc khóa, chặn lối thoát hiểm: Có thể bị phạt nặng từ 50.000.000đ đến 100.000.000đ.

7. Cẩm Nang Cho Doanh Nghiệp Để Tuân Thủ Quy Định Mới

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối và không gặp rủi ro pháp lý trong các đợt hậu kiểm, các doanh nghiệp cần chủ động thực hiện ngay các bước sau:

• Rà soát lại toàn bộ hồ sơ pháp lý: Đảm bảo có đầy đủ Phiếu thông tin cơ sở, Sổ theo dõi phương tiện, Bản vẽ hoàn công hệ thống PCCC, biên bản kiểm tra gần nhất và giấy chứng nhận bảo hiểm cháy nổ.
• Kiểm định chất lượng thiết bị: Thay thế các bình chữa cháy hết hạn, bổ sung tem kiểm định đạt chuẩn cho toàn bộ hệ thống đèn exit, đèn chiếu sáng khẩn cấp.
• Huấn luyện nghiệp vụ: Các cơ sở có từ 10 lao động trở lên phải tổ chức huấn luyện PCCC định kỳ cho đội ngũ nhân sự và lưu trữ hồ sơ, chứng chỉ huấn luyện đúng quy định.
• Chuẩn bị lộ trình công nghệ: Liên hệ các đơn vị cung cấp giải pháp viễn thông, thiết bị công nghệ PCCC để khảo sát, lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy sớm trước hạn định năm 2027.

Kết Luận

Những điểm mới của phòng cháy chữa cháy từ giai đoạn 2025 – 2026 cho thấy tư duy quản lý đã chuyển từ “ứng phó bị động” sang “chủ động phòng ngừa và công nghệ hóa”. Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mà còn là “tấm lá chắn” bảo vệ vững chắc cho hoạt động sản xuất, kinh doanh bền vững của mọi doanh nghiệp.

LUẬTSƯ.NET CHUYÊN TƯ VẤN VÀ CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ SAU:

• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp vay nợ
• Luật sư tư vấn giải quyết lĩnh vực hình sự
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp tiền đặt cọc
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lao động
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp ly hôn
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lừa đảo online
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp dân sự
• Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp chia tài sản
• Luật sư tư vấn lập di chúc tại nhà

Địa chỉ, số điện thoại Luật sư giỏi TP.HCM

Nếu bạn cần hỗ trợ trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng cho vay tài sản, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp.

LUẬTSƯ.NET – LUẬT SƯ GIỎI TP.HCM

📞 Số điện thoại: 0919989876 – 0919.989.876

📍 Địa chỉ: Số 203 Cộng Hòa, phường Tân Bình, TP.HCM 
🌐 Website: www.luậtsư.net
📧 Email: tuvanmienphi@luậtsư.net

“Chọn chúng tôi, chọn giải pháp pháp lý hiệu quả nhất!

Tại sao chọn LUẬTSƯ.NET?

1. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm: Chúng tôi đã xử lý thành công hàng trăm vụ tranh chấp nợ khó đòi, từ cá nhân đến doanh nghiệp.
2. Tư vấn toàn diện: Hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn tư vấn ban đầu đến khi thi hành án.
3. Chi phí minh bạch: Cam kết chi phí dịch vụ hợp lý, rõ ràng, không phát sinh.
4. Thời gian giải quyết nhanh chóng: Luật sư của chúng tôi luôn đặt lợi ích khách hàng lên hàng đầu và tối ưu hóa thời gian xử lý vụ việc.